Pernah nampak tajuk seperti ini di media sosial?
“Wanita 10x lebih berisiko dapat kanser berbanding lelaki.”
Memang cukup kuat untuk membuatkan orang berhenti scroll. Tetapi apabila bercakap tentang kanser, satu perkara sangat penting: jangan campurkan statistik sesuatu jenis kanser dengan risiko semua jenis kanser.
Selepas melihat data terkini dunia dan Malaysia, jawapannya agak menarik.
Tidak, secara keseluruhannya wanita bukan 10 kali ganda lebih berisiko mendapat kanser berbanding lelaki.
Malah data global terkini menunjukkan kadar kejadian semua kanser secara keseluruhan masih lebih tinggi dalam kalangan lelaki. Namun di Malaysia, jumlah dan kadar kanser yang direkodkan dalam kalangan wanita memang sedikit lebih tinggi berbanding lelaki, sebahagian besarnya kerana beban kanser payudara yang sangat besar.
Jadi dari mana datangnya gambaran bahawa wanita jauh lebih berisiko?
Mari kita bongkar satu persatu.
Statistik Terbaru Dunia: Lelaki Sebenarnya Mempunyai Kadar Kanser Keseluruhan Lebih Tinggi
Data GLOBOCAN 2024, yang diterbitkan dalam CA: A Cancer Journal for Clinicians pada 2026, menganggarkan kadar kejadian semua jenis kanser ialah sekitar:
209.6 kes bagi setiap 100,000 lelaki, berbanding 185.8 kes bagi setiap 100,000 wanita.
Ini bermaksud kadar kejadian kanser keseluruhan pada lelaki kira-kira 13% lebih tinggi daripada wanita, bukannya wanita 10 kali ganda lebih tinggi.
Perbezaannya lebih besar apabila melihat kematian akibat kanser. Kadar kematian lelaki ialah sekitar 106.2 bagi setiap 100,000 berbanding 72.8 bagi wanita. Risiko menghidap kanser sebelum umur 75 tahun juga dianggarkan sekitar 21.4% bagi lelaki dan 18.5% bagi wanita. (American Cancer Society Journals)
Data sebelumnya daripada GLOBOCAN 2022 menunjukkan gambaran hampir sama. Pada tahun tersebut terdapat lebih kurang 10.3 juta kes baharu dalam kalangan lelaki dan 9.66 juta dalam kalangan wanita di seluruh dunia. (Global Cancer Observatory)
Jadi dakwaan bahawa semua wanita mempunyai risiko kanser 10 kali ganda lebih tinggi daripada lelaki tidak disokong oleh statistik kanser global.
Tetapi keadaan di Malaysia sedikit berbeza.
Di Malaysia, Memang Lebih Banyak Kes Kanser Direkodkan Dalam Kalangan Wanita
Laporan Malaysia National Cancer Registry 2017–2021, yang diterbitkan oleh Institut Kanser Negara dan Kementerian Kesihatan Malaysia, merekodkan sebanyak 168,823 kes kanser sepanjang tempoh tersebut.
Daripada jumlah itu:
91,131 kes atau 54% berlaku pada wanita, manakala 77,692 kes atau 46% berlaku pada lelaki.
Apabila umur populasi diambil kira menggunakan age-standardised rate atau ASR, kadar bagi wanita ialah 120.8 kes bagi setiap 100,000, berbanding 107.3 bagi lelaki. (IKN)
Kalau dibahagikan:
120.8 ÷ 107.3 ≈ 1.13 kali.
Jadi dalam data Malaysia, kadar kanser keseluruhan wanita kira-kira 13% lebih tinggi, bukannya 10 kali ganda.
Menariknya, perbezaan Malaysia dengan statistik global sebahagian besarnya boleh diterangkan oleh satu kanser yang sangat dominan dalam kalangan wanita Malaysia:
kanser payudara.
Kanser Payudara Mengubah Keseluruhan Statistik Wanita
Kanser payudara merupakan kanser paling banyak didiagnosis dalam kalangan wanita Malaysia.
Dalam tempoh 2017–2021 sahaja, sebanyak 29,534 kes kanser payudara wanita direkodkan. Ia membentuk sekitar 32.4% daripada semua kanser yang berlaku kepada wanita Malaysia.
Dengan kata lain, hampir 1 daripada setiap 3 diagnosis kanser dalam kalangan wanita Malaysia ialah kanser payudara.
Lebih membimbangkan, laporan tersebut menunjukkan hampir 49.7% kes kanser payudara yang mempunyai maklumat tahap penyakit dikesan pada tahap III atau IV.
Risiko seumur hidup wanita Malaysia mendapat kanser payudara pula dianggarkan sekitar 1 dalam 23 orang, meningkat daripada anggaran 1 dalam 27 dalam laporan sebelumnya. (Ministry of Health Malaysia)
Di peringkat dunia, WHO melaporkan kira-kira 2.4 juta wanita didiagnosis dengan kanser payudara pada 2024, dan sekitar 694,000 meninggal dunia akibat penyakit tersebut.
WHO juga menyatakan sekitar 99% kanser payudara berlaku pada wanita, sementara hanya sekitar 0.5–1% berlaku pada lelaki. (World Health Organization)
Di sinilah mungkin timbul kekeliruan.
Untuk kanser payudara, perbezaan risiko antara wanita dan lelaki memang sangat besar.
Tetapi kita tidak boleh mengambil perbezaan kanser payudara kemudian mengatakan “wanita 10 kali ganda lebih berisiko mendapat kanser secara keseluruhan.”
Itu dua perkara berbeza.
Mengapa Wanita Sangat Terdedah Kepada Kanser Payudara?
Jawapan paling asas ialah biologi.
Payudara wanita mempunyai struktur kelenjar yang lebih berkembang dan melalui perubahan hormon sepanjang kehidupan — ketika akil baligh, kitaran haid, kehamilan, penyusuan, perimenopause dan menopause.
Dua hormon penting iaitu estrogen dan progesteron memainkan peranan dalam pertumbuhan dan pembahagian sel payudara.
Semakin banyak kali sel membahagi sepanjang hayat, semakin banyak peluang kesilapan DNA berlaku. Kebanyakannya diperbaiki oleh badan, tetapi sebahagian perubahan boleh terkumpul dan akhirnya menyumbang kepada pembentukan kanser.
Namun ini tidak bermakna estrogen itu “jahat”.
Estrogen ialah hormon penting untuk tulang, otak, sistem reproduktif, salur darah dan banyak fungsi tubuh wanita. Yang menjadi isu ialah pendedahan hormon dalam konteks tertentu serta gabungannya dengan umur, genetik, berat badan, alkohol, gaya hidup dan faktor reproduktif.
NCI menyenaraikan beberapa keadaan yang dikaitkan dengan pendedahan estrogen lebih panjang seperti datang haid lebih awal, menopause lebih lewat, tidak pernah hamil, kehamilan pertama pada usia lebih lewat dan tidak menyusukan anak sebagai faktor yang boleh mempengaruhi risiko kanser payudara. (Cancer.gov)
Tetapi mempunyai faktor tersebut tidak bermaksud seseorang pasti akan mendapat kanser.
Ia hanya mengubah kebarangkalian.
“Saya Tak Ada Sejarah Keluarga Kanser.” Jadi Selamat?
Ini antara salah faham paling biasa.
Ramai orang menganggap kanser payudara hanya berlaku apabila ibu, kakak atau nenek pernah menghidapnya.
Hakikatnya tidak.
WHO menganggarkan kira-kira 80% kanser payudara berlaku pada wanita yang tidak mempunyai faktor risiko khusus yang dikenal pasti selain menjadi wanita dan peningkatan usia. (World Health Organization)
Memang terdapat mutasi gen tertentu seperti BRCA1, BRCA2 dan PALB2 yang boleh meningkatkan risiko dengan sangat ketara. Tetapi kanser payudara akibat sindrom keturunan hanyalah sebahagian daripada keseluruhan kes.
Sebab itulah ayat:
“Keluarga aku tak pernah ada kanser, jadi aku tak perlu risau.”
tidak tepat.
Begitu juga sebaliknya.
Ada sejarah keluarga tidak bermakna seseorang pasti akan mendapat kanser. Ia cuma mungkin menempatkan individu tersebut dalam kategori risiko yang lebih tinggi sehingga strategi saringan perlu disesuaikan.
Wanita Juga Mempunyai Beberapa Kanser Yang Lelaki Tidak Ada
Selain kanser payudara yang jauh lebih dominan pada wanita, wanita juga mempunyai organ reproduktif yang membawa risiko kanser khusus seperti:
kanser serviks, kanser ovari, kanser endometrium atau rahim, kanser vulva dan kanser vagina.
Lelaki pula mempunyai kanser khusus seperti kanser prostat dan testis.
Jadi apabila membandingkan statistik lelaki dan wanita, struktur tubuh itu sendiri memainkan peranan.
Dalam Malaysia National Cancer Registry 2017–2021, kanser yang paling utama dalam kalangan wanita termasuk payudara, kolorektal, paru-paru, rahim, ovari dan serviks. (Ministry of Health Malaysia)
Kanser serviks pula mencatatkan 4,573 kes sepanjang 2017–2021 dan menjadi kanser keenam paling biasa dalam kalangan wanita Malaysia. Menariknya, kadar umur-standardnya menurun daripada 7.6 kepada 6.0 bagi setiap 100,000 sepanjang kira-kira satu dekad. (Ministry of Health Malaysia)
Ini memberi satu mesej penting:
sesetengah kanser boleh dikurangkan melalui pencegahan dan pengesanan awal yang sistematik.
HPV: Salah Satu Kanser Wanita Yang Sebenarnya Sangat Boleh Dicegah
Kanser serviks mempunyai hubungan yang sangat kuat dengan jangkitan berpanjangan oleh jenis tertentu human papillomavirus atau HPV.
Ia berbeza daripada banyak kanser lain kerana kita sudah mempunyai dua senjata yang sangat berkesan:
vaksin HPV dan saringan HPV.
WHO menganggarkan terdapat sekitar 662,000 kes baharu kanser serviks dan sekitar 349,000 kematian di seluruh dunia pada 2022. Namun WHO juga menegaskan kanser serviks berpotensi dieliminasi sebagai masalah kesihatan awam melalui vaksinasi, saringan dan rawatan lesi pra-kanser. (World Health Organization)
Di Malaysia, garis panduan KKM mengesyorkan ujian HPV kepada wanita aktif seksual berumur 30 hingga 65 tahun. Jika keputusan HPV negatif, interval saringan biasanya setiap lima tahun. (Ministry of Health Malaysia)
Ini contoh terbaik mengapa perbincangan tentang kanser tidak sepatutnya hanya menakutkan orang.
Kita perlu bercakap tentang apa yang boleh dilakukan.
Selepas Menopause, Lemak Badan Juga Mula Memainkan Peranan Besar
Satu lagi topik yang jarang dibincangkan ialah hubungan antara obesiti, lemak visceral, hormon dan kanser wanita.
Selepas menopause, penghasilan estrogen daripada ovari turun dengan ketara. Tetapi estrogen masih boleh dihasilkan melalui proses yang berlaku dalam tisu lemak.
Sebab itu obesiti selepas menopause dikaitkan dengan peningkatan risiko beberapa jenis kanser, terutama kanser payudara selepas menopause dan kanser endometrium.
NCI menyatakan obesiti merupakan faktor risiko yang jelas untuk kanser endometrium. Dalam sesetengah jenis kanser endometrium yang berkaitan estrogen, individu dengan obesiti teruk boleh mempunyai risiko beberapa kali ganda lebih tinggi berbanding mereka yang mempunyai berat badan sihat. (Cancer.gov)
Tetapi mekanismenya bukan sekadar “lemak menghasilkan estrogen”.
Obesiti biasanya datang bersama perubahan lain seperti rintangan insulin, insulin yang tinggi, keradangan kronik tahap rendah dan perubahan bahan isyarat daripada tisu adipos.
Sebab itulah menjaga berat badan bukan semata-mata soal hendak kurus atau nampak cantik.
Ia sebahagian daripada kesihatan metabolik jangka panjang.
Bagaimana Pula Dengan Gula? Adakah Gula “Memberi Makan” Kanser?
Ini satu lagi ayat popular di media sosial.
Semua sel badan menggunakan glukosa, termasuk sel otak, otot dan sel kanser.
Tetapi itu tidak bermaksud makan sesudu gula terus “memberi makan tumor” sementara menghentikan gula pula akan membuatkan kanser mati kelaparan.
Tubuh manusia jauh lebih kompleks.
Walaupun seseorang tidak makan karbohidrat, tubuh masih boleh menghasilkan glukosa melalui proses metabolik tertentu.
Hubungan yang lebih penting ialah corak pemakanan jangka panjang yang menyebabkan lebihan kalori, obesiti, rintangan insulin dan gangguan metabolik.
Jadi pendekatan paling masuk akal bukan takut kepada sebiji pisang kerana ada gula.
Yang patut dikurangkan ialah pola diet yang dipenuhi minuman bergula, makanan ultra-proses, kalori berlebihan serta kurang serat dan makanan sebenar.
Jangan Pula Selepas Ini Semua Salah Hormon
Selepas mendengar tentang kanser wanita, mudah pula kita menyimpulkan:
“Hormon punca kanser.”
Itu juga terlalu simplistik.
Kanser terbentuk melalui gabungan banyak proses: kerosakan DNA, perubahan gen, penuaan sel, hormon, sistem imun, jangkitan tertentu, pendedahan persekitaran dan gaya hidup.
Umur sendiri ialah faktor sangat besar.
Semakin lama manusia hidup, semakin lama sel badan menjalani pembahagian, terdedah kepada kerosakan DNA dan mengumpul mutasi.
Sebab itu kebanyakan kanser meningkat dengan usia.
Hormon hanyalah salah satu komponen dalam sesetengah kanser seperti payudara, endometrium, ovari dan prostat.
Menariknya, Kanser Yang Boleh Dicegah Sebenarnya Lebih Tinggi Pada Lelaki
Satu analisis WHO dan IARC yang diterbitkan pada Februari 2026 menganggarkan sekitar 37% daripada semua kes kanser baharu dunia pada 2022 berkaitan dengan faktor yang sebenarnya boleh dicegah.
Antaranya merokok, alkohol, berat badan tinggi, kurang aktiviti fizikal, pencemaran udara, sinaran ultraviolet dan beberapa jangkitan penyebab kanser.
Lebih menarik lagi, kadar kanser yang dikaitkan dengan faktor boleh dicegah dianggarkan sekitar 45% dalam kalangan lelaki berbanding 30% dalam kalangan wanita.
Merokok sahaja dikaitkan dengan sekitar 23% kes kanser lelaki dalam analisis tersebut. (World Health Organization)
Sekali lagi ini menunjukkan betapa bahayanya membuat kesimpulan mudah seperti:
“Wanita lebih berisiko kanser.”
Realitinya bergantung kepada kanser apa, umur berapa, negara mana dan faktor risiko apa.
Apa Yang Boleh Kita Buat Untuk Mengurangkan Risiko?
Tiada makanan, vitamin, jus ataupun suplemen yang mampu menjadikan seseorang “kebal kanser”.
Tetapi itu tidak bermakna kita tidak boleh melakukan apa-apa.
WHO menganggarkan sekitar 38% kes kanser berpotensi dicegah dengan mengurangkan faktor risiko dan melaksanakan strategi pencegahan yang sudah terbukti. (World Health Organization)
Antara perkara paling praktikal ialah:
- jangan merokok dan kurangkan pendedahan kepada asap rokok;
- kekalkan berat badan serta lilitan pinggang yang sihat;
- aktif secara fizikal dengan konsisten;
- lebihkan sayur, buah, kekacang, bijirin penuh dan sumber protein berkualiti;
- hadkan makanan ultra-proses dan daging diproses;
- elakkan atau minimumkan alkohol;
- dapatkan vaksin HPV dan hepatitis B apabila sesuai;
- jalani saringan kanser mengikut umur dan profil risiko;
- jangan abaikan perubahan pelik pada badan yang berlarutan.
Ini mungkin nampak “terlalu biasa”.
Tetapi dalam kesihatan, perkara biasa yang dilakukan berpuluh tahun selalunya lebih berkuasa daripada satu produk ajaib yang diambil selama beberapa minggu.
Untuk Wanita, Mammogram Jangan Tunggu Ada Benjolan
Ada beza besar antara saringan dengan ujian diagnostik.
Saringan dilakukan ketika seseorang belum mempunyai gejala.
Tujuannya ialah mencari perubahan lebih awal.
Garis panduan KKM menyatakan mammografi bagi wanita berisiko biasa boleh dilakukan setiap dua tahun dari umur 50 hingga 74 tahun. Wanita lebih muda atau berisiko lebih tinggi mungkin memerlukan strategi lain berdasarkan penilaian doktor. (Ministry of Health Malaysia)
Ini sangat penting kerana hampir separuh kes kanser payudara Malaysia yang mempunyai data staging pada 2017–2021 masih dikesan pada tahap III atau IV. (Ministry of Health Malaysia)
Jangan tunggu sehingga benjolan membesar, kulit berubah, puting tertarik ke dalam atau keluar cecair berdarah baru hendak berjumpa doktor.
Pada masa sama, jangan panik apabila menemui benjolan.
Kebanyakan perubahan payudara bukan kanser.
Tetapi ia tetap perlu dinilai.
Ovari Pula Masalahnya Lain
Kanser ovari lebih mencabar kerana tidak mempunyai program saringan populasi yang sama seperti mammogram atau HPV screening.
Gejalanya juga boleh kelihatan seperti masalah biasa — perut kembung, cepat kenyang, sakit pelvis, perubahan membuang air atau rasa tekanan pada bahagian abdomen.
Sekali dua mengalami kembung selepas makan tentunya bukan bermaksud kanser ovari.
Yang lebih penting ialah perubahan baru yang berterusan atau semakin kerap, terutama jika seseorang mempunyai sejarah keluarga atau faktor risiko tertentu.
Inilah sebab kesedaran terhadap corak badan sendiri penting.
Bukan hidup dalam ketakutan, tetapi tahu bila sesuatu sudah tidak normal.
Pendarahan Selepas Menopause Jangan Dianggap Normal
Selepas seseorang benar-benar menopause, pendarahan faraj yang muncul kembali perlu dinilai oleh doktor.
Ia tidak semestinya kanser.
Banyak keadaan bukan kanser boleh menyebabkan pendarahan.
Tetapi kerana ia juga boleh menjadi gejala awal masalah endometrium, ia tidak patut dibiarkan berbulan-bulan dengan alasan:
“Mungkin hormon.”
Begitu juga pendarahan luar biasa antara haid, perubahan haid yang sangat ketara atau pendarahan selepas hubungan seksual.
Gejala tersebut mempunyai banyak sebab, namun pemeriksaan boleh menentukan puncanya.
Kanser Bukan Hukuman Kerana “Tak Jaga Makan”
Ini juga penting.
Apabila seseorang mendapat kanser, jangan cepat mencari kesalahan:
“Mesti banyak makan gula.”
“Mesti tak bersenam.”
“Mesti gemuk.”
“Mesti selalu stres.”
Kanser ialah penyakit kompleks.
Ada orang yang sangat menjaga kesihatan tetapi tetap mendapat kanser kerana faktor umur, mutasi rawak, genetik atau sebab yang kita sendiri belum faham sepenuhnya.
Dan ada perokok tegar yang hidup lama tanpa kanser.
Itu tidak bermakna merokok selamat.
Faktor risiko mengubah kebarangkalian, bukannya menentukan takdir seseorang.
Pemahaman ini penting supaya kita boleh bercakap tentang pencegahan tanpa menyalahkan pesakit.
Jadi Betulkah Wanita 10x Lebih Berisiko Dapat Kanser?
Selepas kita melihat data, jawapannya jelas.
Untuk semua kanser digabungkan: tidak.
Data global terkini menunjukkan kadar kanser keseluruhan sebenarnya lebih tinggi pada lelaki.
Data Malaysia pula menunjukkan kadar keseluruhan wanita sedikit lebih tinggi daripada lelaki — sekitar 1.13 kali berdasarkan ASR 2017–2021, bukannya 10 kali. (IKN)
Tetapi bagi kanser tertentu, perbezaannya memang sangat besar.
Kanser payudara ialah contoh paling jelas kerana sekitar 99% kes berlaku pada wanita. (World Health Organization)
Wanita juga mempunyai beberapa kanser khusus sistem reproduktif seperti serviks, ovari dan endometrium.
Jadi ayat yang lebih tepat ialah:
“Wanita mempunyai beberapa risiko kanser yang unik, dan kanser payudara menyebabkan beban kanser wanita Malaysia menjadi sangat tinggi.”
Itu jauh lebih tepat daripada mengatakan wanita secara umum “10 kali lebih mudah kena kanser”.
Jangan Takut Dengan Statistik — Gunakan Statistik Untuk Bertindak
Tujuan kita mengetahui statistik bukan untuk membuat wanita berasa bahawa tubuh mereka seperti “bom jangka”.
Sebaliknya, statistik sepatutnya mengingatkan kita bahawa banyak perkara boleh dilakukan lebih awal.
Kanser payudara boleh dikesan lebih awal.
Kanser serviks sebahagian besarnya boleh dicegah melalui vaksinasi HPV dan saringan.
Obesiti dan ketidakaktifan fizikal boleh diperbaiki.
Merokok boleh dihentikan.
Diet boleh diperbaiki.
Dan perubahan pelik pada tubuh boleh diperiksa sebelum menjadi lebih serius.
Pada masa sama, jangan terlalu obses sehingga setiap sakit kepala, kembung atau benjolan kecil dianggap kanser.
Kesihatan bukan tentang hidup dalam ketakutan.
Ia tentang mengetahui risiko, mengurangkan apa yang boleh diubah dan melakukan saringan yang betul pada masa yang betul.
Kesimpulan
Headline seperti “Wanita 10 kali ganda lebih berisiko dapat kanser berbanding lelaki” memang menarik perhatian, tetapi statistik kesihatan memerlukan konteks.
Wanita Malaysia memang mempunyai beban kanser yang besar. Dalam laporan 2017–2021, 54% kes yang direkodkan berlaku pada wanita dan kanser payudara sahaja membentuk hampir satu pertiga daripada semua kanser wanita. (IKN)
Tetapi ini tidak bermaksud tubuh wanita secara keseluruhannya 10 kali lebih mudah mendapat kanser.
Malah di peringkat dunia, data terkini menunjukkan lelaki mempunyai kadar kejadian serta kematian kanser keseluruhan lebih tinggi. (American Cancer Society Journals)
Apa yang menjadikan wanita unik ialah kombinasi kanser payudara, organ reproduktif, hormon, usia, faktor genetik dan perubahan metabolik sepanjang kehidupan.
Sebab itu mesej yang lebih berguna bukan:
“Wanita 10x lebih berisiko.”
Tetapi:
“Wanita mempunyai beberapa risiko kanser yang unik — kenali badan sendiri, kawal faktor risiko yang boleh diubah dan jangan abaikan saringan.”
Kerana dalam banyak jenis kanser, perkara yang benar-benar mengubah perjalanan penyakit bukanlah ketakutan.
Ia ialah pencegahan, pengesanan awal dan rawatan pada waktunya.
