Pernah tak anda perasan, apabila usia mula memasuki 40-an, lutut yang dahulunya kuat tiba-tiba mula menunjukkan tanda-tanda tidak selesa?
Nak bangun daripada kerusi terasa sakit. Nak naik tangga mula perlahan. Selepas duduk lama, lutut terasa keras dan perlu berjalan beberapa langkah sebelum kembali selesa.
Ada yang menganggap keadaan ini perkara biasa apabila semakin berusia.
Ada pula yang terus membuat kesimpulan bahawa sakit lutut berpunca daripada asid urik tinggi atau gout.
“Agaknya banyak sangat makan makanan laut.”
“Dulu suka makan organ dalaman, sekarang lutut dah sakit.”
“Umur baru 45 tahun, takkan sendi dah haus?”
Sebenarnya, sakit lutut bukan semestinya disebabkan gout. Salah satu penyakit sendi yang semakin penting untuk difahami ialah osteoarthritis (OA).
Osteoarthritis bukan penyakit yang hanya menyerang warga emas. Individu berumur 40-an, malah lebih muda, juga boleh mengalaminya.
Persoalannya, apakah sebenarnya osteoarthritis? Mengapa ia boleh berlaku pada usia yang masih produktif? Adakah makanan menjadi puncanya? Dan apakah perbezaan antara osteoarthritis, sakit sendi biasa dan gout?
Mari kita fahami satu persatu.
1. Apa Itu Osteoarthritis?
Osteoarthritis atau OA merupakan penyakit sendi yang melibatkan perubahan pada rawan, tulang, lapisan sendi dan tisu di sekelilingnya.
Untuk memahami OA, kita perlu mengenali struktur asas lutut.
Lutut merupakan sendi yang menghubungkan tulang paha (femur), tulang kering (tibia) dan tempurung lutut (patella).
Pada hujung tulang terdapat lapisan rawan artikular yang licin. Rawan membantu mengurangkan geseran dan mengagihkan beban ketika kita berjalan, berdiri, membongkok atau menaiki tangga.
Sendi lutut juga mempunyai meniskus, ligamen, cecair sinovial dan otot yang membantu mengekalkan kestabilannya.
Dalam osteoarthritis, keseimbangan antara pembinaan dan penguraian tisu sendi terganggu.
Rawan boleh menjadi semakin nipis, permukaan sendi berubah, tulang di bawah rawan mengalami penyesuaian dan ketumbuhan tulang kecil yang dikenali sebagai osteofit boleh terbentuk.
Keradangan tahap rendah pada lapisan sendi juga boleh berlaku.
Keadaan ini akhirnya boleh menyebabkan kesakitan, kekakuan dan keterbatasan pergerakan.
Namun, satu perkara penting perlu difahami.
Osteoarthritis bukan sekadar masalah rawan haus akibat terlalu banyak menggunakan lutut.
Ia merupakan penyakit yang melibatkan keseluruhan sendi, dipengaruhi oleh faktor mekanikal, biologi, metabolik dan keradangan.
Sebab itulah seseorang yang tidak banyak berjalan juga boleh mendapat OA.
2. Osteoarthritis Bukan Gout: Apa Perbezaannya?
Ramai orang menganggap semua sakit sendi berpunca daripada asid urik.
Hakikatnya, osteoarthritis dan gout merupakan dua penyakit yang berbeza.
Osteoarthritis
OA melibatkan perubahan degeneratif dan proses pembaikan yang tidak seimbang pada struktur sendi.
Kesakitan biasanya berkembang secara beransur-ansur.
Antara gejala yang lazim termasuk:
- Sakit ketika berjalan jauh.
- Sakit apabila menaiki atau menuruni tangga.
- Lutut terasa kaku selepas duduk lama.
- Sukar bangun daripada posisi mencangkung.
- Bunyi atau rasa berkeriut ketika menggerakkan lutut.
- Pergerakan lutut semakin terbatas.
Kesakitan OA lazimnya berkaitan dengan aktiviti dan beban pada sendi, walaupun OA yang lebih teruk juga boleh menyebabkan sakit ketika berehat.
Gout
Gout pula merupakan penyakit keradangan sendi yang disebabkan oleh pembentukan kristal monosodium urat.
Kristal ini boleh mencetuskan tindak balas keradangan yang kuat.
Serangan gout lazimnya berlaku secara mendadak.
Sendi boleh menjadi sangat sakit, bengkak, panas dan kemerahan.
Walaupun gout sering dikaitkan dengan ibu jari kaki, penyakit ini juga boleh menyerang lutut, buku lali dan sendi lain.
Asid urik yang tinggi meningkatkan risiko gout, tetapi bacaan asid urik tinggi sahaja tidak bermakna seseorang pasti menghidap gout.
Begitu juga, bacaan asid urik yang normal ketika serangan tidak semestinya menolak diagnosis gout.
Bagaimana dengan sakit sendi biasa?
Istilah sakit sendi sebenarnya merujuk kepada gejala, bukannya diagnosis khusus.
Dalam istilah perubatan, sakit sendi dikenali sebagai arthralgia.
Sakit sendi boleh berpunca daripada OA, gout, kecederaan, penyakit autoimun atau masalah tisu di sekeliling sendi.
Jadi, apabila seseorang mengatakan dia mengalami sakit sendi, perkara pertama yang perlu diketahui ialah punca sebenar kesakitan tersebut.
Kesimpulannya, OA dan gout ialah penyakit sendi, manakala sakit sendi ialah gejala yang boleh mempunyai pelbagai punca.
3. Kenapa Osteoarthritis Boleh Bermula Seawal Umur 40-an?
Ramai orang mengaitkan OA dengan usia 60 atau 70 tahun.
Memang benar bahawa risiko OA meningkat apabila usia bertambah.
Namun, usia bukan satu-satunya faktor.
Perubahan pada sendi boleh bermula lebih awal, khususnya apabila beberapa faktor risiko berlaku serentak.
Berat badan berlebihan
Lutut merupakan sendi yang menanggung berat badan.
Apabila seseorang berjalan, daya yang bertindak pada lutut boleh mencapai beberapa kali berat badannya, bergantung pada pergerakan dan kelajuan.
Oleh itu, pertambahan berat badan boleh meningkatkan beban mekanikal pada sendi.
Tetapi kesannya bukan sekadar beban fizikal.
Tisu lemak juga merupakan tisu aktif yang menghasilkan pelbagai bahan isyarat biologi.
Sebahagian bahan tersebut, termasuk adipokin dan sitokin, boleh mempengaruhi proses keradangan.
Ini bermakna obesiti berpotensi menyumbang kepada OA melalui dua mekanisme utama, iaitu peningkatan beban mekanikal dan perubahan metabolik.
Kecederaan lutut ketika muda
Pernah mengalami kecederaan ketika bermain bola sepak, futsal atau badminton?
Koyakan ligamen anterior cruciate ligament (ACL), kecederaan meniskus dan kerosakan rawan boleh meningkatkan risiko OA pada masa hadapan.
Walaupun kecederaan telah sembuh dan seseorang kembali aktif, perubahan biomekanik sendi mungkin masih berlaku.
Keadaan ini dikenali sebagai post-traumatic osteoarthritis.
Kekuatan otot semakin berkurangan
Otot paha, khususnya quadriceps, memainkan peranan penting dalam menyokong fungsi lutut.
Apabila otot menjadi lemah, keupayaan mengawal pergerakan dan menyerap sebahagian beban ketika aktiviti boleh berkurangan.
Kelemahan otot juga boleh menyebabkan seseorang kurang aktif kerana takut sakit.
Akhirnya terbentuk satu kitaran:
Sakit lutut menyebabkan kurang bergerak. Kurang bergerak menyebabkan otot semakin lemah. Otot yang lemah pula boleh menyukarkan pergerakan dan meningkatkan keterbatasan fungsi.
Sebab itulah latihan pengukuhan otot merupakan komponen penting dalam pengurusan OA.
Faktor genetik dan bentuk sendi
Sesetengah individu mempunyai kecenderungan genetik terhadap OA.
Bentuk dan penjajaran sendi juga boleh mempengaruhi pengagihan beban pada lutut.
Contohnya, lutut yang semakin membengkok ke dalam atau ke luar boleh menyebabkan beban tertumpu pada bahagian tertentu sendi.
Gabungan faktor inilah yang menjelaskan mengapa seseorang boleh mengalami OA pada umur 42 tahun, sedangkan individu lain masih mempunyai fungsi lutut yang baik pada usia 70 tahun.
4. Adakah Osteoarthritis Disebabkan Makanan Pelik-Pelik?
Ini antara persoalan yang paling kerap timbul apabila seseorang mengalami sakit lutut.
Ada yang menyalahkan makanan laut.
Ada yang menyalahkan ayam, telur, daging atau makanan tertentu.
Namun, hubungan antara pemakanan dan OA tidak semudah itu.
Setakat bukti saintifik yang ada, tiada satu makanan biasa yang terbukti secara langsung menyebabkan osteoarthritis lutut.
OA tidak sama dengan gout, yang mempunyai hubungan lebih jelas dengan metabolisme asid urik.
Walau bagaimanapun, pemakanan masih penting kerana ia mempengaruhi berat badan, komposisi tubuh, kesihatan metabolik dan keupayaan mengekalkan otot.
Makanan dan minuman tinggi gula
Pengambilan minuman bergula secara berlebihan boleh meningkatkan jumlah kalori harian.
Jika pengambilan kalori berterusan melebihi penggunaan tenaga, berat badan boleh meningkat.
Obesiti merupakan faktor risiko penting OA lutut.
Selain itu, terdapat penyelidikan mengenai hubungan antara masalah metabolik, rintangan insulin dan perubahan pada sendi.
Namun, hubungan ini kompleks dan tidak bermakna gula secara langsung menghakis rawan lutut.
Makanan ultra-proses
Makanan ultra-proses sering mengandungi gabungan gula tambahan, garam, lemak dan kalori yang tinggi, bergantung pada jenis produk.
Corak pemakanan yang terlalu bergantung pada makanan sedemikian boleh menyukarkan kawalan berat badan.
Beberapa kajian pemerhatian turut mengaitkan corak pemakanan tertentu dengan keradangan sistemik dan kesihatan sendi.
Namun, bukti tersebut tidak mencukupi untuk menyatakan bahawa semua makanan ultra-proses menyebabkan OA secara langsung.
Pengambilan protein tidak mencukupi
Protein diperlukan untuk pembinaan dan penyelenggaraan otot.
Apabila seseorang semakin berusia, mengekalkan jisim dan kekuatan otot menjadi semakin penting.
Pengambilan protein yang mencukupi, bersama latihan rintangan, membantu menyokong kesihatan otot.
Otot yang kuat pula membantu seseorang menjalankan aktiviti harian dengan lebih baik walaupun mengalami OA.
Protein bukan ubat untuk membina semula rawan yang telah rosak, tetapi ia merupakan sebahagian daripada pemakanan seimbang yang menyokong fungsi tubuh.
Sayur-sayuran dan buah-buahan
Sayur dan buah membekalkan serat, vitamin, mineral dan pelbagai sebatian bioaktif.
Corak pemakanan yang kaya dengan makanan tumbuhan dikaitkan dengan kesihatan metabolik yang lebih baik.
Walaupun antioksidan sering dibincangkan dalam konteks OA, belum ada bukti kukuh bahawa pengambilan satu jenis antioksidan tertentu boleh menyembuhkan OA atau membina semula rawan lutut.
Oleh itu, pendekatan terbaik ialah mengamalkan pemakanan seimbang, bukannya mencari satu makanan ajaib untuk memulihkan sendi.
5. Osteoarthritis dan Keradangan: Adakah OA Penyakit Radang?
Dahulu, OA sering diterangkan sebagai penyakit sendi haus akibat penuaan.
Kini, penyelidikan menunjukkan bahawa proses keradangan juga memainkan peranan.
Walau bagaimanapun, keradangan OA berbeza daripada keradangan akut yang sering berlaku ketika serangan gout.
Dalam OA, keradangan biasanya lebih rendah tahapnya dan boleh berterusan dalam jangka masa panjang.
Sel-sel dalam sendi boleh menghasilkan bahan isyarat seperti interleukin-1 beta (IL-1β) dan tumor necrosis factor-alpha (TNF-α).
Bahan tersebut terlibat dalam laluan biologi yang mempengaruhi penguraian matriks rawan dan tindak balas tisu sendi.
Enzim tertentu, termasuk matrix metalloproteinases (MMP), turut terlibat dalam pemecahan komponen matriks rawan.
Namun, proses OA tidak berlaku melalui satu laluan sahaja.
Ia melibatkan interaksi antara beban mekanikal, perubahan sel, tindak balas imun setempat dan keupayaan tisu membaiki dirinya.
Ini juga menjelaskan mengapa ubat antiradang boleh membantu mengurangkan kesakitan sesetengah pesakit, tetapi tidak semestinya menghentikan perkembangan perubahan struktur sendi.
6. Kenapa Lutut Sakit Ketika Bangun Daripada Duduk?
Salah satu aduan klasik OA ialah lutut terasa kaku selepas duduk lama.
Contohnya, seseorang menonton televisyen selama sejam.
Apabila bangun, lutut terasa ketat dan sakit.
Selepas berjalan beberapa langkah, keadaan mungkin bertambah baik.
Fenomena ini kadangkala disebut sebagai gelling phenomenon.
Ia merujuk kepada kekakuan sendi selepas tempoh tidak bergerak.
Dalam OA, kekakuan pagi biasanya berlangsung kurang daripada 30 minit.
Sebaliknya, kekakuan pagi yang berpanjangan, khususnya melebihi sejam dan melibatkan beberapa sendi, boleh menimbulkan syak terhadap penyakit radang sendi yang lain.
Namun, tempoh kekakuan sahaja tidak mencukupi untuk menentukan diagnosis.
Sakit ketika bangun daripada duduk juga boleh berkaitan dengan masalah patellofemoral, tendon atau struktur lain di sekitar lutut.
Oleh itu, pemeriksaan klinikal masih penting.
7. Bunyi Lutut Berkeriut: Adakah Rawan Sudah Habis?
Pernah dengar bunyi “krek-krek” apabila membengkokkan lutut?
Bunyi atau rasa berkeriut pada sendi dikenali sebagai crepitus.
Ia boleh berlaku pada individu yang mempunyai OA.
Namun, bunyi lutut sahaja tidak bermakna rawan sudah rosak atau habis.
Sesetengah orang mempunyai bunyi lutut tanpa mengalami kesakitan atau masalah fungsi.
Sebaliknya, ada pesakit OA yang mengalami kesakitan walaupun bunyi sendinya tidak begitu ketara.
Tahap kerosakan yang kelihatan pada X-ray juga tidak semestinya sepadan dengan tahap kesakitan.
Ada individu yang menunjukkan perubahan OA pada X-ray tetapi hampir tidak mengalami gejala.
Ada pula yang mengalami sakit ketara walaupun perubahan radiologi masih sederhana.
Ini kerana kesakitan OA dipengaruhi oleh banyak struktur dan mekanisme, bukan ketebalan rawan semata-mata.
Rawan artikular sendiri tidak mempunyai saraf sakit seperti tisu lain.
Kesakitan boleh berpunca daripada tulang subkondral, lapisan sinovial, kapsul sendi dan tisu sekeliling.
8. Adakah Orang Kurus Juga Boleh Mendapat OA?
Ya.
Walaupun obesiti merupakan faktor risiko utama OA lutut, orang yang mempunyai berat badan normal juga boleh mengalami penyakit ini.
Antara faktor yang mungkin terlibat termasuk kecederaan lama, genetik, bentuk sendi dan perubahan berkaitan usia.
Kekuatan otot dan kawalan pergerakan juga memainkan peranan dalam fungsi lutut.
Namun, tidak tepat untuk menyatakan bahawa semua orang kurus yang mengalami OA berpunca daripada otot lemah.
OA merupakan penyakit multifaktor.
Seseorang mungkin mempunyai berat badan normal tetapi pernah mengalami kecederaan meniskus.
Individu lain mungkin mempunyai sejarah keluarga OA atau penjajaran lutut yang menyebabkan beban tidak sekata.
Oleh itu, berat badan bukan satu-satunya ukuran kesihatan sendi.
9. Adakah Berjalan Banyak Menyebabkan Lutut Haus?
Ini antara salah faham yang boleh menyebabkan pesakit OA takut bergerak.
Ramai menganggap bahawa semakin banyak berjalan, semakin cepat rawan lutut akan habis.
Sebenarnya, aktiviti fizikal yang sesuai merupakan sebahagian daripada rawatan utama OA.
Berjalan membantu mengekalkan kecergasan, fungsi otot dan mobiliti sendi.
Latihan fizikal juga boleh mengurangkan kesakitan serta meningkatkan keupayaan menjalankan aktiviti harian.
Namun, jenis, tempoh dan intensiti aktiviti perlu disesuaikan dengan keadaan individu.
Jika seseorang mengalami kesakitan yang kuat selepas berjalan terlalu jauh, aktiviti tersebut mungkin perlu diubah suai.
Bagi pesakit OA, pendekatan yang lebih baik ialah meningkatkan aktiviti secara beransur-ansur.
Contohnya, bermula dengan berjalan selama 10 minit mengikut kemampuan, kemudian meningkatkan tempoh apabila badan semakin menyesuaikan diri.
Berenang, senaman dalam air dan berbasikal statik juga boleh menjadi pilihan.
Lutut yang sakit tidak semestinya memerlukan rehat sepenuhnya. Dalam banyak keadaan, pergerakan yang sesuai membantu mengekalkan fungsi sendi.
10. Mengapa Otot Paha Penting untuk Pesakit Osteoarthritis?
Otot quadriceps terletak di bahagian hadapan paha.
Ia membantu meluruskan lutut dan mengawal pergerakan ketika berdiri, berjalan serta menaiki tangga.
Otot hamstring di belakang paha turut menyumbang kepada kestabilan dan kawalan pergerakan.
Apabila kekuatan otot berkurangan, aktiviti harian boleh menjadi lebih sukar.
Contohnya, seseorang mungkin terpaksa menggunakan tangan untuk menolak badan ketika bangun daripada kerusi.
Dia juga mungkin berasa kurang yakin apabila menuruni tangga.
Latihan pengukuhan otot merupakan antara intervensi yang mempunyai sokongan bukti saintifik yang baik untuk OA lutut.
Antara latihan yang boleh dipertimbangkan mengikut kemampuan termasuk:
- Meluruskan lutut ketika duduk.
- Bangun dan duduk daripada kerusi secara terkawal.
- Mengangkat kaki lurus ketika berbaring.
- Latihan pengukuhan otot pinggul.
- Latihan keseimbangan.
Program senaman sebaiknya disesuaikan oleh ahli fisioterapi, khususnya bagi individu yang mengalami kesakitan teruk, masalah keseimbangan atau penyakit lain.
Senaman mungkin menyebabkan sedikit ketidakselesaan pada peringkat awal, tetapi kesakitan yang semakin teruk, bengkak ketara atau ketidakupayaan menampung berat badan memerlukan penilaian semula.
11. Bolehkah Osteoarthritis Sembuh Sepenuhnya?
Ini soalan yang sangat penting.
Pada masa ini, belum ada rawatan yang terbukti boleh memulihkan sepenuhnya rawan sendi yang telah mengalami perubahan OA lanjut.
Namun, keadaan ini tidak bermaksud pesakit tidak boleh bertambah baik.
Ramai pesakit OA dapat mengurangkan kesakitan, meningkatkan kekuatan otot dan menjalani kehidupan aktif melalui pengurusan yang sesuai.
Matlamat rawatan termasuk mengurangkan kesakitan, mengekalkan pergerakan dan meningkatkan kualiti hidup.
Rawatan OA biasanya melibatkan gabungan beberapa pendekatan.
Senaman terapeutik
Senaman pengukuhan otot dan aktiviti aerobik merupakan rawatan teras.
Program yang konsisten lebih penting daripada melakukan senaman berat sekali-sekala.
Pengurusan berat badan
Bagi pesakit OA yang mempunyai berat badan berlebihan, penurunan berat badan boleh membantu mengurangkan gejala.
Garis panduan American College of Rheumatology/Arthritis Foundation mengesyorkan penurunan berat badan bagi pesakit OA lutut atau pinggul yang berlebihan berat badan atau obes.
Manfaat boleh meningkat apabila penurunan berat badan lebih besar, tetapi sasaran perlu realistik dan selamat.
Ubat tahan sakit dan antiradang
Ubat antiradang bukan steroid (NSAID), khususnya dalam bentuk sapuan untuk OA lutut, boleh membantu sesetengah pesakit.
Namun, penggunaan ubat perlu mengambil kira keadaan kesihatan seperti penyakit buah pinggang, masalah perut, tekanan darah tinggi dan risiko kardiovaskular.
Ubat makan tidak sesuai digunakan secara berpanjangan tanpa penilaian profesional kesihatan.
Suntikan dan pembedahan
Bagi pesakit tertentu, suntikan kortikosteroid ke dalam sendi boleh memberikan kelegaan sementara.
Jika OA menjadi sangat teruk sehingga menjejaskan kehidupan harian walaupun rawatan bukan pembedahan telah dioptimumkan, pembedahan penggantian sendi mungkin dipertimbangkan.
Tidak semua pesakit OA memerlukan suntikan atau pembedahan.
12. Adakah Glucosamine, Collagen dan Suplemen Boleh Membina Semula Rawan?
Pasaran suplemen sendi sangat luas.
Antara bahan yang sering dipromosikan termasuk glucosamine, chondroitin, collagen, omega-3 dan pelbagai ekstrak tumbuhan.
Namun, bukti saintifik perlu dinilai dengan teliti.
Glucosamine dan chondroitin
Keputusan kajian mengenai glucosamine dan chondroitin tidak konsisten.
Garis panduan ACR/Arthritis Foundation 2019 memberikan saranan menentang penggunaan glucosamine untuk OA lutut, pinggul dan tangan kerana bukti manfaat yang tidak meyakinkan.
Chondroitin juga tidak disarankan secara rutin untuk OA lutut dalam garis panduan tersebut.
Collagen
Sesetengah kajian kecil menunjukkan kemungkinan penambahbaikan gejala dengan suplemen collagen tertentu.
Namun, kualiti dan reka bentuk kajian berbeza-beza.
Belum ada bukti kukuh bahawa collagen oral boleh membina semula rawan lutut yang telah rosak akibat OA.
Omega-3
Omega-3 mempunyai peranan dalam pelbagai proses biologi berkaitan keradangan.
Namun, bukti bahawa suplemen omega-3 secara khusus dapat merawat OA lutut masih terhad dan tidak konsisten.
Ia tidak boleh dianggap sebagai rawatan utama OA.
Vitamin D dan kalsium
Vitamin D penting untuk fungsi otot dan kesihatan tulang.
Kalsium pula diperlukan untuk mengekalkan struktur tulang yang normal.
Walau bagaimanapun, pengambilan vitamin D atau kalsium tambahan tanpa kekurangan nutrien tidak terbukti dapat memulihkan rawan OA.
Suplemen bukan pengganti senaman, pengurusan berat badan, fisioterapi dan rawatan perubatan yang sesuai.
13. Adakah Osteoarthritis Berkaitan dengan Diabetes dan Rintangan Insulin?
Hubungan antara OA dan kesihatan metabolik semakin mendapat perhatian penyelidik.
Obesiti, diabetes jenis 2 dan rintangan insulin sering wujud bersama faktor risiko OA.
Sesetengah penyelidik menggunakan istilah metabolic osteoarthritis untuk menerangkan kemungkinan subjenis OA yang dipengaruhi gangguan metabolik.
Antara mekanisme yang dikaji termasuk keradangan tahap rendah, perubahan adipokin, tekanan oksidatif dan perubahan fungsi sel rawan.
Namun, hubungan antara diabetes dan OA tidak semestinya menunjukkan sebab dan akibat secara langsung.
Obesiti, usia dan tahap aktiviti fizikal boleh mempengaruhi kedua-dua keadaan.
Oleh itu, penyelidikan masih diperlukan untuk menentukan sejauh mana gangguan metabolik secara langsung menyebabkan OA dan sama ada rawatan metabolik tertentu boleh mengubah perjalanan penyakit tersebut.
Walaupun begitu, menjaga kesihatan metabolik tetap penting.
Mengawal berat badan, melakukan aktiviti fizikal, mendapatkan tidur mencukupi dan mengamalkan pemakanan seimbang memberikan manfaat kepada kesihatan keseluruhan.
14. Bagaimana Doktor Mengesahkan Osteoarthritis?
Diagnosis OA biasanya bermula dengan sejarah gejala dan pemeriksaan fizikal.
Doktor akan menilai lokasi kesakitan, tempoh gejala, kekakuan, julat pergerakan dan keadaan sendi.
Bagi orang berumur 45 tahun ke atas yang mengalami sakit sendi berkaitan aktiviti serta kekakuan pagi tidak melebihi 30 minit, OA selalunya boleh dikenal pasti secara klinikal apabila tiada ciri yang mencurigakan.
X-ray tidak semestinya diperlukan bagi setiap pesakit.
Jika dilakukan, X-ray mungkin menunjukkan penyempitan ruang sendi, osteofit, pengerasan tulang subkondral atau perubahan struktur lain.
Ujian darah pula tidak digunakan untuk mengesahkan OA secara rutin.
Ujian asid urik mungkin relevan apabila gout disyaki, tetapi keputusan tersebut perlu ditafsir bersama gejala dan pemeriksaan.
Jika sendi tiba-tiba menjadi sangat panas, merah, bengkak dan sakit, doktor mungkin perlu menilai kemungkinan gout atau jangkitan sendi.
Jangkitan sendi merupakan keadaan serius yang memerlukan rawatan segera.
15. Tanda Sakit Lutut yang Tidak Patut Dianggap OA Biasa
Walaupun OA sering menyebabkan sakit lutut secara beransur-ansur, terdapat gejala tertentu yang memerlukan pemeriksaan segera.
Antaranya:
- Lutut tiba-tiba menjadi sangat bengkak, merah dan panas.
- Sakit kuat disertai demam.
- Tidak mampu berdiri atau menampung berat badan.
- Sakit bermula selepas kecederaan serius.
- Lutut berubah bentuk secara mendadak.
- Kesakitan semakin teruk tanpa sebab yang jelas.
Gejala seperti ini tidak sepatutnya dianggap sebagai OA biasa.
Khususnya, sendi yang panas, bengkak dan sangat sakit secara tiba-tiba perlu dinilai segera untuk menolak kemungkinan jangkitan.
16. Apa yang Boleh Dilakukan Sebelum Lutut Menjadi Semakin Teruk?
Bagi individu yang memasuki usia 40-an, penjagaan lutut sepatutnya bermula sebelum kesakitan menjadi serius.
Langkah pertama ialah mengekalkan aktiviti fizikal yang konsisten.
Tidak semestinya perlu berlari maraton atau melakukan senaman intensif.
Berjalan, berbasikal, berenang dan latihan kekuatan boleh membantu mengekalkan kecergasan serta fungsi otot.
Langkah kedua ialah menjaga berat badan.
Jika berat badan berlebihan, penurunan secara beransur-ansur boleh mengurangkan beban pada sendi.
Langkah ketiga ialah memberikan perhatian kepada kekuatan otot paha dan pinggul.
Ramai orang menumpukan perhatian kepada senaman kardio tetapi mengabaikan latihan rintangan.
Sedangkan kekuatan otot sangat penting untuk pergerakan harian.
Langkah keempat ialah mengelakkan kecederaan dan merawat kecederaan lutut dengan betul.
Kecederaan ligamen atau meniskus yang tidak dipulihkan dengan baik boleh menjejaskan fungsi lutut dalam jangka panjang.
Langkah kelima ialah mengamalkan pemakanan seimbang.
Utamakan sumber protein yang sesuai, sayur-sayuran, buah-buahan, bijirin penuh dan makanan yang membantu mengekalkan berat badan sihat.
Tidak perlu menyalahkan satu makanan tertentu sebagai penyebab OA tanpa bukti yang jelas.
17. Osteoarthritis Selepas 40 Tahun: Bukan Sekadar Masalah Orang Tua
Mungkin inilah perkara paling penting untuk difahami.
Usia 40-an bukanlah usia terlalu muda untuk mengalami OA.
Tetapi usia 40-an juga bukan bermakna lutut pasti akan rosak.
OA bukan proses penuaan yang tidak boleh dipengaruhi langsung.
Walaupun faktor seperti genetik, kecederaan lama dan perubahan usia tidak semuanya boleh diubah, terdapat faktor yang masih boleh diuruskan.
Kekuatan otot boleh ditingkatkan.
Berat badan boleh dikawal.
Aktiviti fizikal boleh disesuaikan.
Kecederaan boleh dirawat.
Kesakitan dan keterbatasan fungsi juga boleh dikurangkan melalui rawatan yang sesuai.
Paling penting, seseorang tidak sepatutnya terus membuat kesimpulan bahawa sakit lutut berpunca daripada gout atau makanan tertentu.
Diagnosis yang tepat membantu menentukan rawatan yang tepat.
Kesimpulan: Jangan Semua Sakit Lutut Disalahkan kepada Gout
Osteoarthritis dan gout merupakan dua penyakit yang berbeza.
OA melibatkan perubahan pada keseluruhan struktur sendi, manakala gout berlaku akibat tindak balas keradangan terhadap kristal urat.
Kedua-duanya boleh menyebabkan sakit lutut, tetapi gejala, mekanisme dan pendekatan rawatannya tidak sama.
Bagi individu berumur 40-an, OA boleh berlaku akibat gabungan faktor seperti berat badan berlebihan, kecederaan lama, genetik, perubahan struktur sendi dan faktor metabolik.
Makanan pula lebih banyak mempengaruhi risiko OA secara tidak langsung melalui berat badan dan kesihatan metabolik, bukannya menyebabkan rawan lutut haus secara langsung.
Berita baiknya, OA tidak semestinya bermaksud seseorang perlu berhenti bergerak atau akhirnya menjalani pembedahan.
Senaman yang sesuai, pengukuhan otot, pengurusan berat badan dan rawatan berdasarkan bukti saintifik boleh membantu ramai pesakit mengekalkan fungsi lutut.
Jangan tunggu sehingga lutut terlalu sakit untuk mula menjaga kekuatan otot dan kesihatan sendi.
Dan jangan anggap semua sakit lutut selepas umur 40 tahun ialah gout.
Kenali puncanya, dapatkan pemeriksaan apabila perlu dan ambil tindakan yang sesuai.
Rujukan Saintifik
- Katz JN, Arant KR, Loeser RF. (2021). Diagnosis and Treatment of Hip and Knee Osteoarthritis: A Review. JAMA, 325(6), 568–578. https://doi.org/10.1001/jama.2020.22171
- Kolasinski SL, et al. (2020). 2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation Guideline for the Management of Osteoarthritis of the Hand, Hip, and Knee. Arthritis Care & Research, 72(2), 149–162. https://doi.org/10.1002/acr.24131
- Bannuru RR, et al. (2019). OARSI Guidelines for the Non-Surgical Management of Knee, Hip, and Polyarticular Osteoarthritis. Osteoarthritis and Cartilage, 27(11), 1578–1589. https://doi.org/10.1016/j.joca.2019.06.011
- Hunter DJ, Bierma-Zeinstra S. (2019). Osteoarthritis. The Lancet, 393(10182), 1745–1759. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)30417-9
- Loeser RF, Goldring SR, Scanzello CR, Goldring MB. (2012). Osteoarthritis: A Disease of the Joint as an Organ. Arthritis & Rheumatism, 64(6), 1697–1707. https://doi.org/10.1002/art.34453
- NICE. (2022). Osteoarthritis in Over 16s: Diagnosis and Management. NICE Guideline NG226. https://www.nice.org.uk/guidance/ng226
- World Health Organization. (2023). Osteoarthritis Fact Sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/osteoarthritis
- FitzGerald JD, et al. (2020). 2020 American College of Rheumatology Guideline for the Management of Gout. Arthritis Care & Research, 72(6), 744–760. https://doi.org/10.1002/acr.24180
Penafian: Artikel ini bertujuan memberikan pendidikan kesihatan dan bukan pengganti diagnosis atau rawatan daripada doktor. Individu yang mengalami sakit lutut berpanjangan, bengkak atau gejala luar biasa disarankan mendapatkan pemeriksaan profesional kesihatan.
