Pernah tak kita buat pemeriksaan kesihatan, kemudian doktor beritahu bahawa bacaan trigliserida dalam darah sudah tinggi?
Kita pun mula tertanya-tanya. Trigliserida ini sama ke dengan kolesterol? Adakah darah kita sudah dipenuhi lemak? Kenapa bacaan tinggi sedangkan badan masih rasa sihat?
Lebih menghairankan, ada orang yang berbadan kurus tetapi trigliseridanya tinggi. Ada pula yang berbadan besar tetapi bacaan trigliseridanya masih normal.
Jadi, apakah sebenarnya yang berlaku dalam badan?
Satu poster kesihatan yang tular menyenaraikan sembilan tanda trigliserida tinggi, termasuk sakit perut, muntah, benjolan kekuningan pada kulit, keletihan, penglihatan kabur, sakit dada dan sesak nafas.
Tetapi ada satu perkara yang Uncle Mat Ikan mahu tekankan sejak awal.
Trigliserida tinggi selalunya tidak menunjukkan sebarang gejala!
Malah, beberapa tanda dalam poster tersebut bukan gejala langsung trigliserida tinggi, sebaliknya boleh menandakan komplikasi atau penyakit lain yang berkaitan.
Dalam artikel ini, kita akan memahami fungsi trigliserida, bagaimana parasnya meningkat, maksud sembilan tanda tersebut dan apa yang ditemui dalam kajian saintifik tentang cara menurunkannya.
1. APA ITU TRIGLISERIDA?
Trigliserida ialah sejenis lipid atau lemak yang terdapat dalam darah dan disimpan dalam tisu lemak badan.
Secara kimia, satu molekul trigliserida terdiri daripada satu molekul gliserol yang terikat kepada tiga molekul asid lemak.
Fungsi utamanya ialah menyimpan tenaga.
Bayangkan badan kita seperti sebuah rumah yang mempunyai bekalan elektrik dan bateri simpanan.
Apabila kita makan, sebahagian tenaga digunakan serta-merta untuk pergerakan, aktiviti otak, penghasilan haba dan fungsi organ.
Tenaga yang tidak digunakan boleh disimpan untuk kegunaan kemudian.
Salah satu bentuk simpanan tenaga paling penting ialah trigliserida.
Apabila badan memerlukan tenaga, trigliserida dalam tisu lemak boleh dipecahkan kepada asid lemak dan gliserol.
Asid lemak kemudian boleh digunakan oleh otot dan organ tertentu untuk menghasilkan tenaga.
Jadi, trigliserida sebenarnya bukan musuh badan.
Masalah berlaku apabila paras trigliserida dalam darah meningkat secara berlebihan.
Trigliserida berbeza daripada kolesterol
Ramai orang menggunakan istilah kolesterol untuk merujuk kepada semua jenis lemak dalam darah.
Sebenarnya, kolesterol dan trigliserida mempunyai fungsi berbeza.
Kolesterol diperlukan untuk membina membran sel, menghasilkan hormon steroid dan membentuk asid hempedu.
Trigliserida pula berfungsi terutamanya sebagai simpanan tenaga.
Kedua-duanya diangkut dalam darah menggunakan zarah lipoprotein.
Antara lipoprotein penting ialah LDL, HDL, VLDL dan kilomikron.
LDL terkenal kerana kaitannya dengan pembentukan plak dalam salur darah.
VLDL pula merupakan salah satu pembawa utama trigliserida yang dihasilkan oleh hati.
Oleh sebab itu, pemeriksaan profil lipid tidak sepatutnya dinilai berdasarkan satu bacaan sahaja.
2. BERAPA BACAAN TRIGLISERIDA YANG NORMAL?
Di Malaysia, kebanyakan makmal melaporkan trigliserida menggunakan unit mmol/L.
Pengelasan lazim bagi orang dewasa ketika berpuasa ialah:
- Normal: Bawah 1.7 mmol/L.
- Sempadan tinggi: 1.7 hingga 2.2 mmol/L.
- Tinggi: 2.3 hingga 5.6 mmol/L.
- Sangat tinggi: 5.7 mmol/L dan ke atas.
Pengelasan ini menggunakan nilai yang dibundarkan daripada kategori mg/dL.
Bacaan 5.7 mmol/L bersamaan kira-kira 500 mg/dL.
Bacaan 11.3 mmol/L pula bersamaan kira-kira 1,000 mg/dL.
Mengapa angka ini penting?
Kerana apabila trigliserida meningkat dengan sangat tinggi, risiko keradangan pankreas atau pankreatitis akut turut meningkat.
Pada paras yang lebih sederhana, perhatian biasanya tertumpu kepada risiko penyakit kardiovaskular dan gangguan metabolik.
Walaupun seseorang mempunyai trigliserida 2.5 mmol/L dan tidak mengalami gejala, bacaan tersebut tetap perlu dinilai bersama faktor risiko lain.
Contohnya tekanan darah, diabetes, merokok, sejarah keluarga, LDL dan ukuran pinggang.
Bacaan trigliserida tidak boleh ditafsir secara terasing daripada keadaan kesihatan keseluruhan.
3. SEMBILAN TANDA TRIGLISERIDA TINGGI: APA YANG BENAR?
TANDA PERTAMA: TIADA GEJALA LANGSUNG
Ini sebenarnya tanda yang paling lazim.
Seseorang boleh mempunyai trigliserida tinggi selama bertahun-tahun tanpa mengetahui keadaan tersebut.
Dia masih boleh bekerja, bersenam, makan dan tidur seperti biasa.
Tidak semestinya pening kepala, rasa panas badan atau mengalami kesakitan.
Mengapa?
Kerana peningkatan trigliserida dalam darah tidak semestinya menghasilkan rangsangan kesakitan yang boleh dirasai.
Keadaan ini berbeza daripada kecederaan otot atau luka pada kulit.
Sebab itulah pemeriksaan darah penting walaupun seseorang kelihatan sihat.
TANDA KEDUA: SAKIT KUAT DI BAHAGIAN ATAS PERUT
Sakit kuat pada bahagian atas abdomen boleh menjadi tanda pankreatitis akut.
Pankreas ialah organ yang terletak di belakang perut dan mempunyai dua fungsi utama.
Pertama, menghasilkan enzim untuk membantu pencernaan.
Kedua, menghasilkan hormon seperti insulin dan glukagon untuk mengawal metabolisme glukosa.
Apabila trigliserida menjadi terlalu tinggi, pengumpulan lipoprotein tertentu boleh menyumbang kepada kecederaan pankreas.
Sakit pankreatitis biasanya kuat, berterusan dan boleh berlaku secara tiba-tiba.
Namun, sakit perut tidak semestinya disebabkan trigliserida.
Batu hempedu, ulser dan pelbagai masalah lain juga boleh menyebabkan gejala serupa.
TANDA KETIGA: LOYA DAN MUNTAH
Apabila pankreas mengalami keradangan, pesakit boleh mengalami loya dan muntah.
Keadaan ini mungkin disertai sakit perut yang kuat, demam atau dehidrasi.
Sesetengah pesakit tidak mampu mengambil makanan dan minuman seperti biasa.
Tetapi loya dan muntah bukan tanda khusus trigliserida tinggi.
Jangkitan makanan, gastritis, kesan ubat dan pelbagai penyakit lain juga boleh menghasilkan gejala tersebut.
Oleh itu, kita tidak boleh membuat diagnosis hanya berdasarkan muntah.
TANDA KEEMPAT: SAKIT PERUT MENJALAR KE BELAKANG
Pankreas terletak berhampiran bahagian belakang rongga abdomen.
Apabila pankreas meradang, kesakitan boleh menjalar dari bahagian atas perut menuju ke belakang.
Sesetengah pesakit menggambarkan kesakitan tersebut seperti menembusi badan.
Jika sakit perut yang kuat berlaku bersama muntah atau sakit menjalar ke belakang, pemeriksaan kecemasan diperlukan.
Namun, sakit pinggang selepas mengangkat barang atau duduk terlalu lama bukan bukti trigliserida tinggi.
TANDA KELIMA: BENJOLAN KEKUNINGAN PADA KULIT
Keadaan ini dikenali sebagai eruptive xanthomas.
Ia merupakan benjolan kecil yang boleh berwarna kekuningan atau kemerahan.
Benjolan tersebut terbentuk apabila lipid terkumpul dalam sel tertentu pada kulit.
Ia boleh muncul pada punggung, siku, lutut dan anggota badan.
Eruptive xanthomas lebih berkaitan dengan paras trigliserida yang sangat tinggi.
Namun, tidak semua pesakit yang mempunyai trigliserida tinggi akan mengalami keadaan ini.
Benjolan kekuningan juga boleh mempunyai punca lain.
Pemeriksaan doktor diperlukan untuk memastikan diagnosis.
TANDA KEENAM: KELETIHAN DAN KURANG TENAGA
Ramai orang mengaitkan keletihan dengan darah berlemak.
Tetapi hubungan ini tidak semudah yang disangka.
Trigliserida tinggi biasanya tidak menyebabkan keletihan secara langsung.
Sebaliknya, pesakit mungkin mempunyai masalah lain seperti diabetes, hipotiroidisme, apnea tidur atau obesiti.
Contohnya, seseorang yang mengalami rintangan insulin mungkin mempunyai trigliserida tinggi bersama gangguan kawalan gula darah.
Jika dia cepat letih, puncanya mungkin berkaitan dengan gangguan metabolik yang lebih luas.
Jadi, jangan terus menyalahkan trigliserida apabila badan terasa lesu.
TANDA KETUJUH: PENGLIHATAN KABUR
Dalam keadaan trigliserida yang amat tinggi, perubahan pada salur darah retina boleh berlaku.
Keadaan yang dikenali sebagai lipemia retinalis menyebabkan salur darah retina kelihatan pucat atau berkrim ketika diperiksa.
Namun, keadaan ini jarang berlaku dan tidak semestinya menyebabkan penglihatan kabur.
Penglihatan kabur lebih kerap disebabkan masalah mata, perubahan paras gula darah atau penyakit lain.
Diabetes yang tidak terkawal, misalnya, boleh menyebabkan perubahan sementara pada penglihatan.
Oleh itu, penglihatan kabur bukan ujian untuk menentukan trigliserida tinggi.
TANDA KELAPAN: SAKIT DADA
Trigliserida tinggi boleh berkaitan dengan peningkatan risiko penyakit jantung.
Namun, trigliserida tinggi sendiri biasanya tidak menyebabkan sakit dada.
Hubungannya melibatkan proses yang lebih panjang.
Lipoprotein tertentu yang kaya dengan trigliserida boleh menghasilkan zarah remnan yang mengandungi kolesterol.
Zarah ini boleh menyumbang kepada pembentukan plak aterosklerosis.
Apabila arteri koronari menjadi sempit atau tersumbat, seseorang mungkin mengalami angina atau serangan jantung.
Sakit dada yang kuat, menekan atau disertai peluh sejuk perlu dianggap serius.
TANDA KESEMBILAN: SESAK NAFAS
Sesak nafas juga bukan gejala khusus trigliserida tinggi.
Namun, ia boleh berlaku pada seseorang yang mempunyai penyakit jantung, kegagalan jantung atau masalah paru-paru.
Trigliserida tinggi mungkin merupakan salah satu faktor risiko metabolik dalam individu tersebut.
Tetapi tidak wajar membuat kesimpulan bahawa sesak nafas disebabkan trigliserida semata-mata.
Jika mengalami sakit dada, sesak nafas yang teruk atau sakit abdomen kuat, dapatkan rawatan kecemasan.
Kesimpulannya, sembilan tanda dalam poster perlu ditafsir dengan berhati-hati.
Sebahagiannya berkaitan dengan komplikasi trigliserida yang sangat tinggi, manakala sebahagian lagi merupakan gejala penyakit lain.
4. KENAPA TRIGLISERIDA TINGGI WALAUPUN TIDAK MAKAN BANYAK LEMAK?
Inilah bahagian yang menarik.
Ramai orang menyangka bahawa hanya makanan berminyak menyebabkan trigliserida meningkat.
Sebenarnya, pengambilan tenaga berlebihan, termasuk daripada gula tambahan dan karbohidrat bertapis, boleh menyumbang kepada peningkatan trigliserida.
Contohnya, seseorang mungkin jarang makan daging berlemak tetapi setiap hari mengambil teh tarik, minuman manis, kuih-muih dan hidangan nasi yang besar.
Apabila tenaga yang masuk melebihi keperluan badan, sebahagiannya boleh disimpan sebagai lemak.
Hati juga mempunyai keupayaan menghasilkan asid lemak daripada substrat karbohidrat melalui proses de novo lipogenesis.
Asid lemak tersebut boleh digunakan untuk menghasilkan trigliserida.
Trigliserida kemudian dibungkus dalam lipoprotein VLDL dan dihantar ke peredaran darah.
Namun, ini tidak bermaksud semua karbohidrat berbahaya.
Buah-buahan, kekacang dan bijirin penuh mempunyai ciri pemakanan yang berbeza daripada minuman bergula.
Jumlah tenaga, saiz hidangan, serat dan keadaan metabolik semuanya penting.
5. RINTANGAN INSULIN: HUBUNGAN PENTING DENGAN TRIGLISERIDA
Insulin bukan sekadar hormon untuk menurunkan gula darah.
Insulin juga mengawal penyimpanan dan pembebasan lemak daripada tisu adipos.
Dalam keadaan normal, insulin membantu mengurangkan pemecahan lemak tersimpan selepas makan.
Apabila seseorang mengalami rintangan insulin, kesan ini boleh menjadi kurang berkesan.
Akibatnya, lebih banyak asid lemak bebas boleh sampai ke hati.
Hati kemudian menggunakan sebahagian asid lemak tersebut untuk menghasilkan trigliserida.
Pada masa yang sama, pembersihan lipoprotein kaya trigliserida daripada darah mungkin terganggu.
Gabungan kedua-dua proses menyebabkan trigliserida meningkat.
Sebab itulah trigliserida tinggi sering berlaku bersama diabetes jenis 2, obesiti abdomen dan sindrom metabolik.
Menariknya, seseorang tidak semestinya mempunyai BMI tinggi untuk mengalami rintangan insulin.
Orang kurus juga boleh mempunyai lemak viseral berlebihan atau kecenderungan genetik terhadap gangguan metabolik.
Inilah sebabnya pemeriksaan kesihatan tidak boleh bergantung pada bentuk badan semata-mata.
6. KAJIAN REDUCE-IT: RISIKO KARDIOVASKULAR BERKURANG 25%
Salah satu kajian paling penting dalam bidang trigliserida ialah REDUCE-IT.
Kajian ini diterbitkan dalam New England Journal of Medicine pada tahun 2019.
Seramai 8,179 peserta terlibat.
Peserta mempunyai penyakit kardiovaskular atau diabetes bersama faktor risiko tertentu, dan sedang menerima rawatan statin.
Mereka juga mempunyai paras trigliserida yang meningkat.
Penyelidik membandingkan rawatan icosapent ethyl sebanyak 4 gram sehari dengan plasebo.
Icosapent ethyl merupakan formulasi EPA tulen yang digunakan sebagai ubat preskripsi.
Selepas tempoh susulan median 4.9 tahun, kejadian kardiovaskular utama berlaku pada:
- 22.0% peserta kumpulan plasebo.
- 17.2% peserta kumpulan icosapent ethyl.
Ini bersamaan pengurangan risiko relatif kira-kira 25%.
Pengurangan risiko mutlak ialah 4.8 mata peratus.
Secara kasar, sekitar 21 pesakit perlu dirawat sepanjang tempoh kajian untuk mengelakkan satu kejadian utama tambahan.
Namun, keputusan ini tidak boleh digunakan untuk mendakwa bahawa semua kapsul minyak ikan mampu mencegah serangan jantung.
Peserta kajian ialah kumpulan berisiko tinggi yang sudah menerima statin.
Rawatan tersebut juga mempunyai risiko kesan sampingan tertentu, termasuk fibrilasi atrium dan pendarahan.
Pengajaran REDUCE-IT: Jenis formulasi, dos dan kumpulan pesakit menentukan manfaat sesuatu rawatan.
7. KAJIAN PROMINENT: TRIGLISERIDA TURUN TETAPI SERANGAN JANTUNG TIDAK BERKURANG
Kajian PROMINENT diterbitkan dalam New England Journal of Medicine pada tahun 2022.
Kajian ini melibatkan lebih 10,000 peserta yang mempunyai diabetes jenis 2, trigliserida tinggi dan HDL rendah.
Penyelidik menguji ubat pemafibrate.
Ubat tersebut berjaya menurunkan trigliserida sekitar 26% pada penilaian awal.
Tetapi keputusan yang menarik ialah penurunan trigliserida itu tidak menghasilkan pengurangan bermakna dalam kejadian kardiovaskular utama.
Mengapa?
Kerana risiko penyakit jantung bukan ditentukan oleh trigliserida sahaja.
Zarah lipoprotein aterogenik, kolesterol remnan, LDL, tekanan darah, diabetes dan faktor lain turut memainkan peranan.
Kajian ini menunjukkan bahawa menurunkan satu angka dalam ujian darah tidak semestinya mencukupi untuk mengurangkan kejadian penyakit.
Pengajaran PROMINENT: Rawatan perlu dinilai berdasarkan manfaat klinikal sebenar, bukan perubahan angka makmal semata-mata.
8. OMEGA-3 DAN TRIGLISERIDA: APA KATA KAJIAN?
Omega-3 ialah kumpulan asid lemak politaktepu yang merangkumi EPA dan DHA.
Kedua-duanya terdapat dalam ikan berlemak seperti sardin, makerel dan salmon.
Dalam dos terapeutik tertentu, omega-3 preskripsi boleh membantu menurunkan trigliserida.
Antara mekanisme yang terlibat ialah pengurangan penghasilan dan rembesan VLDL oleh hati.
Namun, tidak semua produk omega-3 mempunyai kandungan dan keberkesanan yang sama.
Contohnya, kapsul yang mengandungi 1,000 mg minyak ikan tidak semestinya membekalkan 1,000 mg EPA dan DHA.
Jumlah EPA dan DHA perlu diperiksa secara berasingan pada label.
Selain itu, bukti pengurangan trigliserida tidak sama dengan bukti pengurangan serangan jantung.
Kajian REDUCE-IT menggunakan EPA preskripsi tertentu.
Sebaliknya, kajian STRENGTH yang menggunakan formulasi EPA dan DHA berbeza tidak menunjukkan pengurangan kejadian kardiovaskular utama.
Perbezaan hasil ini menunjukkan bahawa semua produk omega-3 tidak boleh dianggap setara.
Bagi pesakit yang mempunyai trigliserida sangat tinggi, doktor mungkin mempertimbangkan omega-3 preskripsi atau rawatan lain untuk mengurangkan risiko pankreatitis.
Tetapi suplemen biasa tidak sepatutnya digunakan sebagai pengganti rawatan perubatan.
9. KENAPA TRIGLISERIDA SANGAT TINGGI BOLEH MEROSAKKAN PANKREAS?
Pankreatitis akut merupakan salah satu komplikasi paling serius hipertrigliseridemia.
Dalam keadaan trigliserida sangat tinggi, zarah kilomikron boleh terkumpul dengan banyak dalam peredaran darah.
Kilomikron ialah lipoprotein besar yang membawa trigliserida daripada makanan.
Pengumpulan zarah ini boleh mengganggu peredaran mikro dalam pankreas.
Pada masa yang sama, pemecahan trigliserida boleh menghasilkan asid lemak bebas dalam kepekatan tinggi.
Asid lemak tersebut berpotensi merosakkan sel pankreas dan mencetuskan tindak balas keradangan.
Risiko pankreatitis meningkat apabila trigliserida mencapai 500 mg/dL dan menjadi lebih tinggi pada paras 1,000 mg/dL atau lebih.
Namun, tidak semua individu dengan bacaan sangat tinggi akan mengalami pankreatitis.
Faktor lain seperti diabetes yang tidak terkawal, genetik dan keadaan kesihatan turut mempengaruhi risiko.
Pankreatitis akut yang teruk boleh menyebabkan dehidrasi, gangguan peredaran darah dan kegagalan organ.
Sebab itulah bacaan trigliserida yang sangat tinggi memerlukan rawatan segera dan bukannya sekadar mencuba petua pemakanan sendiri.
10. KAJIAN GAYA HIDUP: BOLEHKAH TRIGLISERIDA TURUN TANPA UBAT?
Bagi kebanyakan individu dengan peningkatan ringan atau sederhana, perubahan gaya hidup merupakan asas rawatan.
Konsensus American College of Cardiology 2021 melaporkan bahawa gabungan pemakanan yang sesuai dan aktiviti fizikal boleh menghasilkan penurunan trigliserida sekitar 20% hingga 50% dalam keadaan tertentu.
Namun, respons setiap individu berbeza.
Ada orang menunjukkan penurunan ketara selepas mengurangkan berat badan beberapa kilogram.
Ada pula yang memerlukan rawatan tambahan kerana faktor genetik, diabetes atau gangguan metabolik lain.
Kurangkan gula tambahan
Langkah pertama yang boleh dicuba ialah mengurangkan minuman manis.
Contohnya teh tarik, minuman berkarbonat, air sirap dan kopi yang menggunakan banyak susu pekat manis.
Minuman bergula membekalkan tenaga yang mudah diambil dalam jumlah besar.
Pengambilan berlebihan boleh menyumbang kepada peningkatan berat badan dan trigliserida.
Kawal saiz hidangan
Nasi tidak semestinya perlu dibuang daripada diet.
Sebaliknya, jumlah hidangan perlu disesuaikan dengan keperluan tenaga.
Menggabungkan nasi dengan sayur, protein dan makanan tinggi serat boleh membantu membentuk hidangan yang lebih seimbang.
Kurangkan lemak tepu
Pengambilan lemak tepu berlebihan juga perlu diberi perhatian, terutama bagi mereka yang mempunyai masalah LDL.
Antara sumbernya termasuk daging berlemak, mentega, santan pekat dan sesetengah makanan diproses.
Lemak tidak tepu daripada ikan, kekacang dan minyak tertentu boleh menjadi pilihan lebih baik dalam kuantiti yang sesuai.
Namun, pesakit dengan trigliserida sangat tinggi mungkin memerlukan diet rendah lemak yang jauh lebih ketat.
11. KENAPA PENURUNAN BERAT BADAN MEMBANTU?
Bagi individu yang mempunyai berat badan berlebihan, penurunan sekitar 5% hingga 10% berat badan boleh membantu memperbaiki trigliserida.
Contohnya, seseorang yang mempunyai berat 90 kg boleh menetapkan sasaran awal sekitar 4.5 hingga 9 kg, jika sesuai.
Mengapa penurunan berat badan memberi kesan?
Kerana ia boleh membantu mengurangkan lemak viseral dan memperbaiki sensitiviti insulin.
Apabila rintangan insulin berkurang, pengaliran asid lemak bebas ke hati juga boleh berkurang.
Ini seterusnya boleh mengurangkan penghasilan trigliserida dan VLDL.
Namun, penurunan berat badan bukan semata-mata soal angka pada penimbang.
Perubahan komposisi badan, lilitan pinggang, aktiviti fizikal dan kawalan diabetes juga penting.
Seseorang yang berjaya mengekalkan berat badan sihat tetapi masih mempunyai trigliserida tinggi perlu dinilai untuk punca lain.
12. OTOT DAN SENAMAN: BAGAIMANA IA MEMBANTU TRIGLISERIDA?
Otot memainkan peranan penting dalam metabolisme tenaga.
Ketika melakukan aktiviti fizikal, otot menggunakan glukosa dan asid lemak sebagai sumber tenaga.
Latihan secara konsisten boleh meningkatkan sensitiviti insulin.
Aktiviti fizikal juga mempengaruhi enzim yang terlibat dalam pengendalian lipoprotein kaya trigliserida.
Salah satu enzim penting ialah lipoprotein lipase atau LPL.
Enzim ini membantu memecahkan trigliserida dalam kilomikron dan VLDL supaya asid lemak boleh digunakan atau disimpan oleh tisu.
Aktiviti fizikal yang konsisten boleh membantu meningkatkan keupayaan metabolik badan.
Garis panduan ACC/AHA 2026 mengesyorkan sekurang-kurangnya 150 minit aktiviti fizikal sederhana hingga cergas setiap minggu bagi membantu pengurusan trigliserida.
Latihan rintangan untuk bahagian atas dan bawah badan juga disarankan sekurang-kurangnya dua hari seminggu.
Contohnya berjalan laju, berbasikal, berenang atau melakukan latihan kekuatan yang sesuai.
Tidak perlu terus melakukan senaman berat.
Bagi individu yang kurang aktif, berjalan secara konsisten merupakan permulaan yang baik.
13. ADAKAH NASI LEMAK MENYEBABKAN TRIGLISERIDA TINGGI?
Ini soalan yang menarik untuk masyarakat Malaysia.
Nasi lemak mengandungi gabungan karbohidrat, lemak dan protein, bergantung kepada bahan yang digunakan.
Nasi menyumbang karbohidrat.
Santan dan minyak menyumbang lemak.
Telur, ikan bilis atau ayam pula menyumbang protein.
Masalah mungkin timbul apabila saiz hidangan terlalu besar atau pengambilannya kerap menyebabkan lebihan tenaga.
Contohnya nasi lemak bersama ayam goreng besar, sambal manis dan teh tarik.
Gabungan tersebut boleh meningkatkan jumlah kalori, lemak tepu dan gula tambahan.
Namun, makan nasi lemak sekali-sekala tidak bermaksud seseorang pasti mengalami trigliserida tinggi.
Yang lebih penting ialah corak pemakanan secara keseluruhan.
Bagi individu dengan trigliserida sangat tinggi, pengambilan makanan tinggi lemak mungkin perlu dihadkan dengan lebih ketat mengikut nasihat profesional kesihatan.
14. ADAKAH PUASA BERKALA BOLEH MENURUNKAN TRIGLISERIDA?
Puasa berkala atau intermittent fasting semakin popular dalam pengurusan berat badan.
Antara pendekatannya ialah mengehadkan pengambilan makanan kepada tempoh tertentu setiap hari.
Secara fisiologi, tempoh tanpa makanan boleh mengubah penggunaan sumber tenaga oleh badan.
Namun, kesan terhadap trigliserida bergantung kepada banyak faktor.
Antaranya jumlah kalori, kualiti pemakanan, perubahan berat badan dan keadaan metabolik.
Jika seseorang berpuasa selama 16 jam tetapi mengambil makanan tinggi gula dan kalori secara berlebihan dalam tempoh makan, manfaatnya mungkin terhad.
Sebaliknya, seseorang yang tidak mengamalkan puasa berkala tetapi konsisten mengawal pemakanan dan bersenam juga boleh memperbaiki profil lipid.
Puasa berkala bukan rawatan wajib untuk semua orang.
Pesakit diabetes yang menggunakan insulin atau ubat tertentu perlu mendapatkan nasihat doktor kerana perubahan jadual makan boleh meningkatkan risiko hipoglisemia.
15. GARIS PANDUAN ACC/AHA 2026: RAWATAN BERGANTUNG KEPADA TAHAP TRIGLISERIDA
Garis panduan pengurusan dislipidemia ACC/AHA 2026 menekankan pendekatan yang berbeza mengikut tahap trigliserida.
Bagi bacaan 150 hingga 499 mg/dL, perhatian diberikan kepada pengurangan gula tambahan, karbohidrat bertapis, lemak tepu dan alkohol.
Pengurusan berat badan, aktiviti fizikal dan rawatan punca sekunder juga penting.
Bagi bacaan 500 hingga 999 mg/dL, pengambilan lemak perlu dihadkan secara individu, selain mengelakkan alkohol.
Apabila trigliserida mencapai 1,000 mg/dL atau lebih, diet yang sangat rendah lemak menjadi langkah penting untuk mengurangkan risiko pankreatitis.
Dalam keadaan tertentu, doktor mungkin memberikan ubat seperti fibrate atau omega-3 preskripsi.
Statin pula kekal sebagai rawatan utama untuk mengurangkan risiko aterosklerosis bagi pesakit yang mempunyai indikasi.
Garis panduan tersebut juga memberi perhatian kepada non-HDL cholesterol dan apoB dalam penilaian risiko tertentu.
Ini penting kerana trigliserida hanyalah sebahagian daripada keseluruhan masalah lipid.
16. BILA PERLU MEMBUAT PEMERIKSAAN DARAH?
Seseorang tidak perlu menunggu sehingga mengalami sakit dada atau sakit perut untuk memeriksa trigliserida.
Pemeriksaan profil lipid amat berguna terutama bagi mereka yang mempunyai diabetes, hipertensi, obesiti abdomen atau sejarah keluarga penyakit jantung.
Doktor mungkin turut mencadangkan pemeriksaan HbA1c, glukosa darah, fungsi tiroid dan fungsi buah pinggang.
Ini kerana trigliserida tinggi boleh berpunca daripada keadaan kesihatan lain.
Sesetengah ubat juga boleh meningkatkan trigliserida, termasuk steroid, estrogen tertentu dan beberapa ubat lain.
Jangan menghentikan ubat sendiri tanpa berbincang dengan doktor.
Bagi peningkatan sederhana, pemeriksaan semula selepas sekitar 4 hingga 12 minggu perubahan gaya hidup sering digunakan untuk menilai respons.
Namun, bacaan 500 mg/dL atau lebih memerlukan penilaian perubatan lebih segera.
Ujian lipid tidak semestinya memerlukan puasa untuk semua tujuan saringan.
Tetapi jika trigliserida sangat tinggi, doktor mungkin meminta ujian ketika berpuasa untuk penilaian yang lebih tepat.
17. LIMA MITOS TENTANG TRIGLISERIDA
MITOS 1: ORANG KURUS TIDAK BOLEH MEMPUNYAI TRIGLISERIDA TINGGI
Tidak benar.
Genetik, diabetes, hipotiroidisme dan faktor pemakanan boleh menyebabkan trigliserida tinggi walaupun BMI normal.
MITOS 2: TRIGLISERIDA TINGGI MESTI MENYEBABKAN PENING
Tidak benar.
Kebanyakan pesakit tidak mengalami gejala khusus.
MITOS 3: SEMUA LEMAK MAKANAN PERLU DIBUANG
Tidak semestinya.
Bagi peningkatan sederhana, kualiti lemak dan jumlah pengambilan tenaga penting.
Namun, trigliserida yang sangat tinggi mungkin memerlukan diet sangat rendah lemak.
MITOS 4: SEMUA MINYAK IKAN BOLEH MENCEGAH SERANGAN JANTUNG
Tidak benar.
Kajian REDUCE-IT menggunakan formulasi EPA preskripsi tertentu dalam kumpulan pesakit terpilih.
Keputusan itu tidak boleh digeneralisasikan kepada semua suplemen minyak ikan.
MITOS 5: ASALKAN TRIGLISERIDA TURUN, RISIKO JANTUNG PASTI TURUN
Tidak semestinya.
Kajian PROMINENT menunjukkan penurunan trigliserida tidak semestinya diterjemahkan kepada pengurangan kejadian kardiovaskular.
18. PELAN 30 HARI UNTUK MEMPERBAIKI TRIGLISERIDA
Bagi individu yang mempunyai peningkatan ringan atau sederhana dan telah dinilai oleh doktor, perubahan boleh dimulakan secara berperingkat.
Minggu pertama: Kenal pasti gula tersembunyi.
Perhatikan pengambilan teh tarik, minuman berperisa, kopi manis dan makanan pencuci mulut.
Cuba kurangkan gula tambahan secara konsisten.
Minggu kedua: Tambahkan aktiviti fizikal.
Mulakan berjalan laju mengikut kemampuan.
Tingkatkan tempoh aktiviti secara beransur-ansur.
Minggu ketiga: Perbaiki komposisi hidangan.
Tambahkan sayur, sumber protein yang sesuai dan makanan tinggi serat.
Kawal saiz hidangan karbohidrat serta pengambilan lemak tepu.
Minggu keempat: Nilai perubahan.
Perhatikan berat badan, lilitan pinggang, aktiviti fizikal dan konsistensi pemakanan.
Rancang pemeriksaan semula berdasarkan nasihat doktor.
Pelan ini bukan pengganti rawatan untuk trigliserida sangat tinggi.
19. KESIMPULAN: JANGAN TUNGGU BADAN MEMBERI AMARAN
Trigliserida merupakan komponen penting dalam sistem penyimpanan tenaga manusia.
Tanpa trigliserida, badan tidak mempunyai mekanisme penyimpanan tenaga lemak yang normal.
Namun, apabila parasnya meningkat secara berlebihan, keadaan tersebut boleh menandakan gangguan metabolik dan meningkatkan risiko komplikasi tertentu.
Perkara paling penting daripada sembilan tanda dalam poster ialah trigliserida tinggi biasanya tidak mempunyai gejala.
Sakit abdomen yang kuat, muntah dan kesakitan menjalar ke belakang boleh menunjukkan pankreatitis, terutama apabila trigliserida sangat tinggi.
Benjolan kekuningan pada kulit pula boleh berlaku dalam keadaan hipertrigliseridemia yang teruk.
Keletihan, penglihatan kabur, sakit dada dan sesak nafas tidak boleh dianggap sebagai tanda khusus trigliserida tinggi.
Kajian REDUCE-IT dan PROMINENT juga mengingatkan kita bahawa perubahan bacaan trigliserida tidak semestinya membawa hasil klinikal yang sama.
Rawatan perlu mengambil kira risiko keseluruhan, bukan satu angka sahaja.
Perubahan gaya hidup seperti mengurangkan gula tambahan, mengawal berat badan, bersenam dan merawat diabetes boleh membantu memperbaiki trigliserida.
Tetapi bagi bacaan sangat tinggi, rawatan perubatan mungkin diperlukan untuk mencegah pankreatitis.
PESANAN UNCLE MAT IKAN
Kadang-kadang kita terlalu sibuk mencari tanda penyakit pada badan.
Kita periksa sama ada cepat penat, selalu pening atau rasa sakit di sana sini.
Sedangkan ada masalah metabolik yang langsung tidak menunjukkan gejala.
Trigliserida tinggi ialah salah satu contohnya.
Jangan tunggu sakit baru hendak periksa darah.
Dan apabila keputusan menunjukkan trigliserida tinggi, jangan terus salahkan makanan berminyak sahaja.
Lihat juga gula tambahan, saiz hidangan, berat badan, aktiviti fizikal dan kawalan diabetes.
Kesihatan metabolik bukan ditentukan oleh satu makanan, satu suplemen atau satu keputusan makmal.
Ia dibina melalui tabiat harian yang konsisten dan rawatan yang sesuai.
Ingat, trigliserida tinggi bukan semestinya membuatkan kita rasa sakit hari ini. Tetapi ia boleh menjadi petunjuk penting tentang risiko kesihatan pada masa hadapan.
RUJUKAN KAJIAN SAINTIFIK
1. ACC/AHA (2026).
Guideline on the Management of Dyslipidemia.
Garis panduan pengurusan dislipidemia, termasuk hipertrigliseridemia, faktor risiko kardiovaskular dan rawatan mengikut tahap keterukan.
DOI: 10.1161/CIR.0000000000001423
2. Virani, S. S., et al. (2021).
2021 ACC Expert Consensus Decision Pathway on the Management of ASCVD Risk Reduction in Patients With Persistent Hypertriglyceridemia.
Journal of the American College of Cardiology.
DOI: 10.1016/j.jacc.2021.06.011
3. Bhatt, D. L., et al. (2019).
Cardiovascular Risk Reduction with Icosapent Ethyl for Hypertriglyceridemia.
New England Journal of Medicine, 380, 11–22.
DOI: 10.1056/NEJMoa1812792
Kajian REDUCE-IT melibatkan 8,179 peserta dan menunjukkan pengurangan risiko relatif sekitar 25% bagi kejadian kardiovaskular utama dalam populasi kajian.
4. Das Pradhan, A., et al. (2022).
Triglyceride Lowering with Pemafibrate to Reduce Cardiovascular Risk.
New England Journal of Medicine, 387, 1923–1934.
DOI: 10.1056/NEJMoa2210645
Kajian PROMINENT menunjukkan bahawa penurunan trigliserida melalui pemafibrate tidak semestinya mengurangkan kejadian kardiovaskular utama.
5. Nicholls, S. J., et al. (2020).
Effect of High-Dose Omega-3 Fatty Acids vs Corn Oil on Major Adverse Cardiovascular Events in Patients at High Cardiovascular Risk: The STRENGTH Randomized Clinical Trial.
JAMA, 324(22), 2268–2280.
DOI: 10.1001/jama.2020.22258
Kajian STRENGTH tidak menunjukkan manfaat pengurangan kejadian kardiovaskular utama dengan formulasi omega-3 yang diuji.
6. Berglund, L., et al. (2012).
Evaluation and Treatment of Hypertriglyceridemia: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline.
Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 97(9), 2969–2989.
DOI: 10.1210/jc.2011-3213
7. American Diabetes Association (2026).
Cardiovascular Disease and Risk Management: Standards of Care in Diabetes—2026.
Diabetes Care.
DOI: 10.2337/dc26-s010
Penafian: Artikel ini bertujuan memberikan pendidikan kesihatan dan bukan menggantikan diagnosis atau rawatan profesional. Sakit abdomen yang kuat, sakit dada atau sesak nafas akut memerlukan pemeriksaan kecemasan.
Diterbitkan oleh vitamin.my
