Adakah benar otot boleh masuk ke dalam buah pinggang selepas seseorang berlari maraton? Mengapa ada pelari yang mengalami kerosakan buah pinggang walaupun bersenam dianggap baik untuk kesihatan?
Ramai orang pernah mengalami sakit otot selepas bersenam. Selepas berjoging, mengangkat berat, mendaki bukit atau menyertai acara maraton, badan terasa lenguh dan otot menjadi tegang.
Ada yang menganggap keadaan ini sebagai petanda senaman telah memberikan kesan yang baik.
Malah, dalam kalangan peminat kecergasan, terdapat ungkapan popular, “No pain, no gain.”
Tetapi tahukah anda bahawa bukan semua sakit otot selepas bersenam boleh dianggap normal?
Dalam keadaan tertentu, senaman yang terlalu berat boleh menyebabkan kerosakan otot secara besar-besaran sehingga membebaskan bahan tertentu ke dalam aliran darah.
Bahan ini kemudian diproses oleh buah pinggang dan berpotensi menyebabkan kecederaan buah pinggang akut.
Keadaan tersebut dikenali sebagai Rhabdomyolysis atau rabdomiolisis.
Ia bukan sekadar sakit otot biasa. Rabdomiolisis ialah keadaan perubatan yang boleh mengancam nyawa jika komplikasinya tidak dikenal pasti dan dirawat dengan segera.
Persoalannya, bagaimana aktiviti yang sepatutnya menyihatkan badan boleh bertukar menjadi ancaman kepada buah pinggang?
Mari kita fahami prosesnya berdasarkan sains dan penyelidikan perubatan.
1. Apakah Rhabdomyolysis?
Rhabdomyolysis ialah keadaan apabila sel otot rangka mengalami kerosakan yang serius sehingga kandungan di dalam sel tersebut terlepas ke dalam aliran darah.
Otot rangka merupakan otot yang digunakan untuk berjalan, berlari, mengangkat barang dan melakukan pergerakan harian.
Setiap sel otot mempunyai struktur dan membran yang membantu mengekalkan keseimbangan bahan di dalamnya.
Apabila seseorang melakukan aktiviti fizikal, sel otot menggunakan tenaga untuk menghasilkan pengecutan dan pergerakan.
Namun, jika tekanan fizikal terlalu tinggi, berpanjangan atau melebihi kemampuan otot, sel tersebut boleh mengalami kecederaan serius.
Dalam rabdomiolisis, membran sel otot kehilangan integritinya. Kandungan sel kemudian keluar ke dalam darah.
Antara bahan yang dilepaskan ialah:
- Myoglobin: Protein yang membantu menyimpan dan membekalkan oksigen kepada otot.
- Creatine kinase (CK): Enzim yang digunakan doktor sebagai penanda kerosakan otot.
- Kalium: Mineral penting untuk fungsi saraf, otot dan jantung.
- Fosfat dan bahan selular lain: Boleh mengganggu keseimbangan metabolik apabila dilepaskan secara berlebihan.
Dalam keadaan biasa, sejumlah kecil bahan ini boleh wujud dalam darah selepas aktiviti fizikal.
Masalah bermula apabila kerosakan otot terlalu besar sehingga jumlah bahan yang dilepaskan menjadi berlebihan.
2. Benarkah Otot Boleh Masuk ke Dalam Buah Pinggang?
Ungkapan ini sebenarnya tidak tepat dari sudut perubatan.
Bukan ketulan otot yang bergerak masuk ke dalam buah pinggang.
Sebaliknya, protein myoglobin daripada sel otot yang rosak boleh memasuki aliran darah dan kemudiannya ditapis oleh buah pinggang.
Myoglobin ialah protein yang mengandungi komponen heme dan berfungsi mengikat oksigen di dalam otot.
Ketika seseorang bersenam, protein ini membantu menyokong keperluan oksigen sel otot.
Apabila sel otot rosak secara serius, myoglobin dilepaskan ke dalam darah.
Buah pinggang kemudian menapis sebahagian myoglobin tersebut.
Jika jumlahnya terlalu banyak, terutama ketika badan mengalami kekurangan cecair atau aliran darah ke buah pinggang berkurangan, myoglobin boleh menyumbang kepada kecederaan pada struktur buah pinggang.
Oleh itu, apabila seseorang mengatakan otot telah masuk ke dalam buah pinggang, maksud yang lebih tepat ialah bahan daripada sel otot yang rosak telah memasuki darah dan menyebabkan masalah kepada buah pinggang.
Perbezaan ini penting supaya kita memahami mekanisme penyakit sebenar.
3. Bagaimana Myoglobin Merosakkan Buah Pinggang?
Buah pinggang mempunyai berjuta-juta unit penapisan kecil yang dikenali sebagai nefron.
Di dalam setiap nefron terdapat struktur yang menapis darah dan saluran kecil yang memproses bahan untuk menghasilkan air kencing.
Dalam rabdomiolisis, kerosakan buah pinggang boleh berlaku melalui beberapa mekanisme.
Pertama: Kesan toksik myoglobin.
Myoglobin yang berlebihan boleh menyebabkan tekanan oksidatif pada sel tubul buah pinggang.
Komponen heme yang mengandungi zat besi boleh terlibat dalam tindak balas kimia yang menghasilkan molekul reaktif.
Jika pertahanan sel tidak mampu mengawal tindak balas tersebut, struktur sel buah pinggang boleh mengalami kecederaan.
Kedua: Gangguan pada saluran penapisan.
Myoglobin boleh membentuk mendapan bersama protein lain dalam tubul buah pinggang.
Mendapan ini boleh mengganggu aliran cecair di dalam nefron, terutama dalam keadaan tertentu seperti air kencing yang berasid.
Ketiga: Pengurangan aliran darah ke buah pinggang.
Senaman berat, tekanan haba dan kehilangan cecair melalui peluh boleh mengurangkan jumlah darah yang sampai ke buah pinggang.
Gabungan aliran darah yang berkurangan dengan kesan myoglobin meningkatkan risiko kecederaan buah pinggang akut atau Acute Kidney Injury (AKI).
Jadi, masalahnya bukan sekadar jumlah myoglobin. Keadaan hidrasi, peredaran darah dan tahap kesihatan seseorang turut memainkan peranan.
4. Mengapa Sakit Otot Biasa Tidak Sama dengan Rabdomiolisis?
Selepas melakukan senaman yang luar daripada kebiasaan, seseorang mungkin mengalami keadaan yang dinamakan Delayed Onset Muscle Soreness atau DOMS.
DOMS ialah sakit otot yang muncul secara tertangguh selepas aktiviti fizikal, khususnya apabila melibatkan pergerakan yang belum biasa dilakukan.
Contohnya, seseorang yang jarang melakukan senaman kaki mungkin mengalami kesakitan selepas melakukan banyak squat.
Begitu juga individu yang baru mula berlari jauh atau melakukan latihan menuruni bukit.
DOMS biasanya mula dirasai beberapa jam selepas senaman dan menjadi lebih ketara dalam tempoh satu hingga tiga hari.
Otot mungkin berasa tegang, sensitif apabila disentuh dan kurang selesa ketika bergerak.
Keadaan ini lazimnya pulih secara beransur-ansur dalam beberapa hari.
Rabdomiolisis pula melibatkan kerosakan sel otot yang lebih serius.
Kesakitan boleh menjadi luar biasa, disertai kelemahan ketara, pembengkakan otot atau perubahan air kencing.
Walau bagaimanapun, gejala kedua-duanya boleh bertindih.
Tidak semua pesakit rabdomiolisis mengalami air kencing gelap atau kesakitan yang sangat kuat.
Oleh sebab itu, gejala semata-mata tidak boleh digunakan untuk mengesahkan atau menolak rabdomiolisis.
5. Adakah Sakit Otot Bermaksud Otot Sedang Membesar?
Ini antara salah faham paling popular dalam dunia kecergasan.
Ramai percaya bahawa semakin sakit otot selepas bersenam, semakin berkesan latihan tersebut.
Sebenarnya, kesakitan bukan ukuran langsung pertumbuhan otot.
Pertumbuhan otot atau hipertrofi berlaku melalui proses penyesuaian tubuh terhadap rangsangan latihan yang sesuai, bersama pemakanan dan pemulihan yang mencukupi.
Latihan rintangan boleh merangsang isyarat selular yang meningkatkan pembinaan protein otot.
Namun, seseorang tidak semestinya perlu mengalami kesakitan teruk untuk memperoleh manfaat tersebut.
Individu yang sudah biasa dengan latihan tertentu mungkin tidak lagi mengalami DOMS yang ketara, walaupun latihannya masih berkesan.
Sebaliknya, orang yang baru mencuba aktiviti fizikal mungkin mengalami kesakitan kuat walaupun belum memperoleh peningkatan kekuatan yang besar.
Ini bermakna ungkapan “No pain, no gain” tidak sepatutnya dijadikan alasan untuk mengabaikan kesakitan luar biasa.
Senaman yang baik seharusnya mencabar tubuh secara terkawal, bukannya memaksa tubuh sehingga mengalami kecederaan serius.
6. Mengapa Pelari Maraton Berisiko Mengalami Rabdomiolisis?
Maraton merupakan acara larian sejauh 42.195 kilometer.
Ia memerlukan daya tahan kardiovaskular, kekuatan otot, pengurusan tenaga dan penyesuaian tubuh terhadap aktiviti yang berpanjangan.
Ketika berlari, otot kaki mengecut berulang kali untuk menghasilkan pergerakan.
Setiap langkah memberikan tekanan mekanikal kepada otot, tendon dan sendi.
Jika seseorang sudah menjalani latihan berperingkat, tubuh biasanya lebih bersedia menghadapi tekanan tersebut.
Namun, keadaan boleh menjadi berbeza apabila seseorang berlari melebihi tahap kecergasannya.
Contohnya, seorang individu yang biasanya hanya berlari lima kilometer tiba-tiba cuba menyelesaikan maraton penuh tanpa persediaan mencukupi.
Ototnya mungkin tidak mempunyai daya tahan yang sesuai untuk aktiviti berpanjangan.
Apabila keletihan meningkat, koordinasi dan teknik pergerakan juga boleh berubah.
Tekanan mekanikal terhadap otot menjadi semakin tinggi.
Jika keadaan ini berlaku bersama cuaca panas, dehidrasi atau penyakit tertentu, risiko kecederaan otot serius boleh meningkat.
Walaupun begitu, rabdomiolisis selepas maraton tetap bukan sesuatu yang akan dialami oleh setiap pelari.
7. Kajian 2026: Apa yang Berlaku Selepas New York City Marathon?
Satu kajian menarik diterbitkan dalam jurnal Nephron pada April 2026.
Kajian bertajuk Rhabdomyolysis and Acute Kidney Injury after the New York City Marathon meneliti kes rabdomiolisis yang dirawat di beberapa hospital berhampiran acara New York City Marathon.
Penyelidik memberikan perhatian khusus kepada perlumbaan tahun 2022 yang berlangsung dalam keadaan cuaca luar biasa panas.
Hasil kajian mendapati terdapat 24 pelari dengan rabdomiolisis yang dikenal pasti di hospital-hospital terlibat selepas perlumbaan tersebut.
Penyelidik turut menemukan hubungan yang kuat antara indeks haba pada hari perlumbaan dengan jumlah kes rabdomiolisis yang dikenal pasti sepanjang tahun-tahun kajian.
Dalam kumpulan pesakit tahun 2022, purata bacaan puncak creatine kinase mencecah 21,426 IU/L.
Semua pesakit menerima rawatan cecair melalui saluran intravena.
Seorang pesakit mengalami kecederaan buah pinggang yang serius sehingga memerlukan hemodialisis sementara sebelum fungsi buah pinggangnya pulih.
Penemuan ini menunjukkan bahawa tekanan haba boleh menjadi faktor penting dalam kejadian rabdomiolisis selepas acara ketahanan.
Namun, angka tersebut merupakan kes yang dikenal pasti di hospital kajian, bukannya kadar kejadian dalam kalangan semua peserta maraton.
Kajian ini tidak membuktikan bahawa penyertaan maraton secara umum akan menyebabkan kegagalan buah pinggang.
Sebaliknya, ia menunjukkan perlunya pengurusan risiko yang lebih baik, terutama apabila perlumbaan berlangsung dalam keadaan panas dan lembap.
8. Cuaca Panas dan Kelembapan: Ancaman yang Sering Dipandang Ringan
Malaysia mempunyai iklim tropika dengan suhu dan kelembapan yang tinggi sepanjang tahun.
Bagi pelari jarak jauh, gabungan ini boleh memberikan tekanan tambahan kepada tubuh.
Semasa bersenam, otot menghasilkan haba sebagai hasil penggunaan tenaga.
Tubuh cuba menyingkirkan haba tersebut melalui peluh dan peningkatan aliran darah ke permukaan kulit.
Tetapi apabila kelembapan udara tinggi, peluh lebih sukar menyejat dengan berkesan.
Akibatnya, kemampuan tubuh menyejukkan diri boleh berkurangan.
Suhu badan boleh meningkat walaupun seseorang sudah berpeluh dengan banyak.
Dalam keadaan ekstrem, seseorang boleh mengalami penyakit berkaitan haba termasuk strok haba.
Suhu badan yang terlalu tinggi boleh mencederakan pelbagai organ, termasuk otot.
Kerosakan otot akibat haba pula boleh mencetuskan rabdomiolisis.
Ini menjelaskan mengapa risiko pelari bukan hanya bergantung pada jarak larian atau kelajuan.
Faktor persekitaran juga perlu diambil kira.
Seseorang yang biasa berlari dalam cuaca sejuk mungkin mengalami cabaran berbeza apabila menyertai perlumbaan dalam keadaan panas dan lembap.
9. Dehidrasi: Apabila Buah Pinggang Menerima Tekanan Berganda
Semasa bersenam, tubuh kehilangan cecair melalui peluh.
Jumlah kehilangan cecair dipengaruhi oleh suhu, kelembapan, tempoh senaman, intensiti dan kadar peluh individu.
Jika kehilangan cecair tidak digantikan dengan mencukupi, jumlah darah yang beredar boleh berkurangan.
Keadaan ini boleh menjejaskan aliran darah ke buah pinggang.
Dalam rabdomiolisis, buah pinggang mungkin berhadapan dengan dua masalah serentak.
Pertama, ia perlu memproses bahan daripada sel otot yang rosak.
Kedua, bekalan darah yang membawa oksigen ke buah pinggang mungkin berkurangan.
Gabungan ini boleh meningkatkan risiko kecederaan buah pinggang.
Namun, perlu difahami bahawa dehidrasi bukan satu-satunya punca rabdomiolisis.
Seseorang yang minum air dengan mencukupi masih boleh mengalami keadaan tersebut jika berlaku kerosakan otot yang serius.
Oleh itu, pengambilan air merupakan sebahagian daripada pencegahan, bukannya jaminan bahawa rabdomiolisis tidak akan berlaku.
10. Adakah Minum Air Terlalu Banyak Juga Berbahaya?
Ya. Ini satu lagi perkara yang jarang dibincangkan.
Dalam usaha mengelakkan dehidrasi, sesetengah pelari mengambil air secara berlebihan sepanjang perlumbaan.
Masalahnya, buah pinggang mempunyai had keupayaan untuk membuang air.
Semasa senaman ketahanan, hormon yang mengawal keseimbangan air juga boleh berubah.
Jika seseorang mengambil terlalu banyak cecair sehingga melebihi keperluan tubuh, paras natrium dalam darah boleh menjadi terlalu rendah.
Keadaan ini dinamakan Exercise-Associated Hyponatremia atau hiponatremia berkaitan senaman.
Gejalanya termasuk loya, sakit kepala, muntah, kekeliruan dan dalam keadaan serius, sawan.
Gejala ini boleh menyerupai penyakit berkaitan haba.
Oleh itu, minum air sebanyak mungkin bukan strategi yang betul.
Bagi kebanyakan peserta acara ketahanan, panduan pakar mencadangkan pengambilan minuman berdasarkan rasa dahaga, dengan penyesuaian mengikut keadaan individu dan acara.
Pelari juga perlu mengelakkan pengambilan cecair berlebihan yang menyebabkan peningkatan berat badan semasa perlumbaan.
Minuman elektrolit tidak semestinya dapat menghalang hiponatremia jika seseorang terus mengambil cecair secara berlebihan.
11. Tanda Awal Rabdomiolisis yang Tidak Boleh Diabaikan
Antara cabaran utama rabdomiolisis ialah gejalanya boleh menyerupai keletihan selepas bersenam.
Seseorang mungkin menganggap dirinya hanya mengalami sakit otot biasa.
Menurut Centers for Disease Control and Prevention (CDC), antara tanda utama rabdomiolisis ialah:
Kesakitan otot yang lebih teruk daripada jangkaan.
Otot terasa sangat sakit berbanding tahap aktiviti yang dilakukan. Pergerakan biasa mungkin menjadi sukar.
Kelemahan otot yang ketara.
Pesakit mungkin sukar berjalan, mengangkat tangan atau menyelesaikan aktiviti yang sebelumnya mampu dilakukan.
Air kencing berwarna gelap.
Air kencing boleh berubah menjadi warna teh atau minuman kola akibat kehadiran pigmen daripada otot.
Pembengkakan otot.
Bahagian otot yang terjejas mungkin kelihatan membengkak, tegang atau sangat sensitif apabila disentuh.
Keletihan yang luar biasa.
Pesakit mungkin berasa terlalu lemah atau tidak bermaya.
Dalam keadaan tertentu, gejala boleh muncul beberapa jam atau beberapa hari selepas aktiviti.
Penting untuk diingat bahawa seseorang tidak perlu mengalami ketiga-tiga tanda utama untuk menghidap rabdomiolisis.
Air kencing yang kelihatan normal juga tidak semestinya bermaksud penyakit ini tiada.
12. Kenapa Air Kencing Boleh Menjadi Gelap?
Perubahan warna air kencing merupakan antara tanda yang paling mudah menarik perhatian.
Dalam rabdomiolisis, myoglobin daripada otot yang rosak boleh memasuki air kencing.
Keadaan ini dipanggil myoglobinuria.
Apabila kepekatan pigmen tersebut cukup tinggi, air kencing mungkin kelihatan kemerahan, perang atau seperti teh pekat.
Namun, warna gelap bukan bukti khusus rabdomiolisis.
Dehidrasi, darah dalam air kencing, ubat tertentu dan beberapa penyakit lain juga boleh menyebabkan perubahan warna.
Sebaliknya, myoglobin boleh hilang daripada air kencing dengan agak cepat.
Ini bermakna seseorang yang mengalami rabdomiolisis mungkin tidak lagi menunjukkan perubahan warna ketika pemeriksaan dilakukan.
Sebab itulah doktor tidak bergantung kepada warna air kencing sahaja untuk membuat diagnosis.
Jika air kencing bertukar gelap selepas senaman berat, terutama bersama sakit atau kelemahan otot, pemeriksaan perubatan segera diperlukan.
13. Bagaimana Doktor Mengesahkan Rabdomiolisis?
Diagnosis rabdomiolisis dilakukan melalui gabungan sejarah pesakit, pemeriksaan fizikal dan ujian makmal.
Antara ujian utama ialah bacaan Creatine Kinase (CK) dalam darah.
CK ialah enzim yang banyak terdapat di dalam sel otot.
Apabila sel otot mengalami kerosakan, CK dilepaskan ke dalam aliran darah.
Peningkatan CK boleh menunjukkan bahawa kecederaan otot telah berlaku.
Dalam banyak keadaan, doktor menggunakan peningkatan CK melebihi lima kali had atas julat normal makmal sebagai salah satu kriteria yang menyokong diagnosis.
Namun, bacaan CK perlu ditafsirkan berdasarkan gejala, jenis senaman dan keadaan pesakit.
Bacaan yang tinggi tidak semestinya bermaksud buah pinggang sudah rosak.
Doktor juga boleh memeriksa kreatinin darah untuk menilai fungsi buah pinggang, selain paras kalium, fosfat dan elektrolit lain.
Ujian air kencing mungkin digunakan sebagai pemeriksaan tambahan.
Oleh sebab CK boleh terus meningkat selepas kecederaan, ujian darah berulang mungkin diperlukan untuk melihat arah perubahan bacaan.
14. Adakah Semua Pesakit Rabdomiolisis Mengalami Kegagalan Buah Pinggang?
Tidak.
Walaupun rabdomiolisis boleh menyebabkan kecederaan buah pinggang akut, bukan semua pesakit akan mengalami komplikasi tersebut.
Satu kajian prospektif pelbagai pusat yang diterbitkan dalam BMJ Open Sport & Exercise Medicine pada Mac 2026 meneliti 136 pesakit rabdomiolisis akibat senaman.
Sebahagian besar kes berlaku selepas latihan kekuatan.
Daripada kumpulan kajian itu, lima pesakit atau kira-kira empat peratus mengalami kecederaan buah pinggang akut.
Kajian tersebut juga mendapati bahawa bacaan kreatinin ketika pesakit mula mendapatkan rawatan dapat membantu penilaian risiko komplikasi.
Walau bagaimanapun, angka empat peratus ini tidak boleh dianggap sebagai kadar risiko untuk semua pesakit atau semua pelari maraton.
Ia menggambarkan kumpulan pesakit tertentu dalam kajian tersebut.
Penyelidikan ini turut menekankan bahawa bacaan CK sahaja tidak mencukupi untuk menentukan tahap keseriusan penyakit.
Penilaian doktor perlu mengambil kira fungsi buah pinggang, elektrolit, gejala dan keadaan keseluruhan pesakit.
Dengan pengesanan dan rawatan awal, ramai pesakit boleh pulih tanpa kerosakan buah pinggang yang berkekalan.
15. Bahaya Kalium Tinggi: Komplikasi yang Boleh Menjejaskan Jantung
Apabila sel otot rosak, bukan myoglobin sahaja yang dilepaskan.
Kalium yang tersimpan di dalam sel otot juga boleh memasuki darah.
Dalam keadaan normal, tubuh mengawal paras kalium dalam julat yang sempit.
Kalium diperlukan untuk penghantaran isyarat elektrik yang membolehkan jantung berdenyut secara teratur.
Jika paras kalium meningkat terlalu tinggi, keadaan yang dinamakan hiperkalemia boleh berlaku.
Hiperkalemia yang teruk boleh menyebabkan gangguan irama jantung dan menjadi kecemasan perubatan.
Risiko ini boleh bertambah apabila fungsi buah pinggang turut terganggu kerana buah pinggang memainkan peranan penting dalam mengawal keseimbangan kalium.
Selain hiperkalemia, rabdomiolisis yang serius boleh menyebabkan gangguan elektrolit lain dan sindrom kompartmen.
Sindrom kompartmen berlaku apabila tekanan meningkat dalam ruang otot sehingga menjejaskan peredaran darah dan fungsi saraf.
Otot yang sangat bengkak, tegang dan sakit luar biasa memerlukan penilaian segera.
Keadaan ini menjelaskan mengapa rabdomiolisis bukan sekadar masalah sakit otot.
16. Adakah Orang yang Tidak Berlari Maraton Juga Boleh Mengalaminya?
Ya.
Rabdomiolisis tidak terhad kepada pelari maraton atau atlet profesional.
Orang yang baru memulakan senaman juga boleh mengalaminya, terutama apabila melakukan latihan terlalu berat secara mendadak.
Antara aktiviti yang boleh mencetuskan rabdomiolisis akibat senaman termasuk latihan beban intensif, sesi squat berulang, latihan berintensiti tinggi dan kayuhan basikal dalaman yang terlalu mencabar.
Sebagai contoh, seseorang yang sudah lama tidak bersenam tiba-tiba menyertai kelas kecergasan yang melibatkan ratusan ulangan pergerakan.
Ototnya mungkin belum menyesuaikan diri dengan beban tersebut.
Tekanan mekanikal yang berlebihan boleh menyebabkan kecederaan sel otot.
Pergerakan eksentrik, iaitu ketika otot memanjang sambil menahan beban, juga boleh menghasilkan tekanan otot yang besar.
Selain senaman, rabdomiolisis boleh berlaku akibat kemalangan serius, kecederaan himpitan, sawan berpanjangan, strok haba, jangkitan dan gangguan metabolik tertentu.
Sesetengah ubat serta bahan terlarang juga boleh meningkatkan risiko.
Jadi, jangan menganggap penyakit ini hanya berlaku kepada mereka yang menyertai pertandingan sukan ekstrem.
17. Bagaimana dengan Ubat Tahan Sakit Selepas Maraton?
Sakit otot selepas maraton boleh menyebabkan sesetengah pelari mengambil ubat tahan sakit.
Namun, penggunaan ubat anti-radang bukan steroid atau NSAID seperti ibuprofen dan naproxen memerlukan perhatian.
Ubat ini boleh mempengaruhi mekanisme yang membantu mengekalkan aliran darah ke buah pinggang.
Dalam keadaan tubuh kehilangan cecair atau mengalami tekanan haba, fungsi tersebut menjadi lebih penting.
Penggunaan NSAID dalam situasi demikian boleh meningkatkan risiko kecederaan buah pinggang.
Dalam kajian New York City Marathon 2026, seorang pesakit yang mengalami kecederaan buah pinggang serius sehingga memerlukan dialisis dilaporkan telah mengambil naproxen selepas perlumbaan.
Walau bagaimanapun, laporan tersebut tidak membuktikan bahawa naproxen merupakan satu-satunya punca komplikasi pesakit itu.
Beberapa faktor lain mungkin terlibat.
Pengajaran pentingnya ialah jangan mengambil ubat tahan sakit secara sembarangan untuk memaksa diri terus bersenam atau menutup kesakitan yang luar biasa.
Individu yang mengalami gejala mencurigakan selepas senaman berat sepatutnya mendapatkan pemeriksaan, bukannya sekadar mengambil ubat untuk menghilangkan sakit.
18. Adakah Rabdomiolisis Disebabkan oleh Keradangan?
Keradangan merupakan sebahagian daripada tindak balas tubuh terhadap kecederaan.
Apabila otot mengalami kerosakan, sistem imun membantu mengenal pasti dan membersihkan komponen sel yang rosak.
Proses ini menyokong pemulihan tisu.
Dalam kecederaan otot biasa, tindak balas keradangan lazimnya terkawal dan akan beransur reda apabila proses penyembuhan berlangsung.
Namun, dalam rabdomiolisis, kerosakan sel yang meluas boleh menghasilkan tindak balas keradangan dan tekanan oksidatif yang lebih besar.
Bahan yang dilepaskan daripada sel rosak juga boleh mempengaruhi fungsi saluran darah serta organ lain.
Walaupun keradangan menyumbang kepada proses penyakit, rabdomiolisis bukan semata-mata penyakit keradangan.
Ia melibatkan gabungan kerosakan membran sel otot, gangguan penggunaan tenaga, perubahan elektrolit dan pelepasan kandungan sel.
Oleh itu, penggunaan bahan anti-radang atau antioksidan semata-mata tidak boleh dianggap sebagai rawatan rabdomiolisis.
Tiada suplemen yang terbukti boleh menggantikan rawatan perubatan segera untuk keadaan ini.
19. Bagaimana Rabdomiolisis Dirawat di Hospital?
Rawatan bergantung pada tahap kerosakan otot dan keadaan pesakit.
Matlamat utama ialah mengurangkan risiko komplikasi, mengekalkan fungsi organ dan merawat gangguan elektrolit yang berbahaya.
Bagi kes ringan yang telah dinilai doktor, rawatan mungkin melibatkan rehat, pengambilan cecair yang sesuai serta pemantauan ujian darah.
Kes yang lebih serius mungkin memerlukan rawatan di hospital.
Antara rawatan yang diberikan ialah cecair intravena untuk membantu mengekalkan aliran darah dan fungsi buah pinggang.
Doktor akan memantau jumlah air kencing, bacaan kreatinin, CK serta paras elektrolit.
Jika kalium meningkat ke tahap berbahaya, rawatan khusus diperlukan untuk melindungi fungsi jantung.
Dalam kes tertentu, pemantauan jantung menggunakan elektrokardiogram atau ECG juga mungkin dilakukan.
Pesakit yang mengalami kecederaan buah pinggang teruk mungkin memerlukan dialisis sementara, terutama apabila berlaku komplikasi yang tidak dapat dikawal dengan rawatan biasa.
Namun, dialisis tidak diperlukan oleh kebanyakan pesakit.
Rawatan perlu disesuaikan oleh doktor kerana pemberian cecair berlebihan juga boleh membawa risiko, khususnya jika fungsi buah pinggang sudah terjejas.
20. Apa Perlu Dilakukan Jika Sakit Otot Terlalu Teruk Selepas Bersenam?
Perkara pertama ialah berhenti melakukan aktiviti fizikal yang berat.
Jangan memaksa diri menyambung latihan jika otot mengalami kesakitan luar biasa.
Jika anda berada dalam persekitaran panas, beralih ke tempat yang lebih sejuk.
Perhatikan keadaan tubuh, termasuk kemampuan bergerak, pembengkakan otot dan perubahan air kencing.
Dapatkan pemeriksaan di jabatan kecemasan segera jika mengalami:
- Sakit otot yang sangat kuat atau tidak sepadan dengan aktiviti.
- Kelemahan otot ketara atau kesukaran menggerakkan anggota.
- Air kencing berwarna teh, perang atau seperti kola.
- Air kencing semakin sedikit selepas senaman berat.
- Pembengkakan otot yang teruk atau semakin bertambah.
- Pengsan, kekeliruan, sawan atau tanda strok haba.
Jangan menunggu sehingga semua gejala muncul.
Jika rabdomiolisis disyaki, minum air di rumah sahaja tidak mencukupi untuk memastikan keadaan selamat.
Pemeriksaan darah diperlukan untuk menilai tahap kerosakan otot dan fungsi buah pinggang.
21. Cara Mengurangkan Risiko Rabdomiolisis Ketika Bersenam
Pencegahan bermula dengan memahami kemampuan tubuh.
Pertama, tingkatkan latihan secara berperingkat.
Jangan menaikkan jarak larian, tempoh atau intensiti senaman secara mendadak.
Otot memerlukan masa untuk menyesuaikan diri dengan tekanan baharu.
Kedua, berikan masa pemulihan.
Rehat antara sesi latihan membantu tubuh membaiki tisu dan memulihkan keupayaan otot.
Ketiga, sesuaikan latihan dengan cuaca.
Elakkan memaksa diri melakukan senaman terlalu berat ketika suhu dan kelembapan tinggi.
Badan juga memerlukan tempoh penyesuaian apabila mula berlatih dalam persekitaran panas.
Keempat, amalkan strategi hidrasi yang sesuai.
Elakkan dehidrasi berlebihan, tetapi jangan pula meminum air secara melampau.
Keperluan cecair berbeza mengikut individu dan aktiviti.
Kelima, jangan abaikan penyakit atau gejala luar biasa.
Jika mengalami demam, jangkitan atau keadaan tubuh yang tidak sihat, pertimbangkan untuk menangguhkan senaman berat.
Keenam, berhati-hati dengan ubat dan bahan perangsang.
Dapatkan nasihat profesional kesihatan jika mengambil ubat yang berpotensi mempengaruhi fungsi otot atau buah pinggang.
Ketujuh, utamakan keselamatan berbanding rekod peribadi.
Menamatkan perlumbaan bukan alasan untuk mengabaikan tanda kecemasan.
22. Pemakanan dan Pemulihan Otot Selepas Senaman
Pemulihan otot bukan bergantung pada rehat sahaja.
Tubuh juga memerlukan tenaga dan nutrien yang mencukupi.
Protein membekalkan asid amino yang digunakan untuk membina serta membaiki tisu otot.
Sumber protein boleh diperoleh daripada ikan, ayam, telur, susu, tempe, tauhu dan kekacang.
Karbohidrat pula membantu menggantikan simpanan glikogen yang digunakan semasa senaman.
Bagi individu yang melakukan aktiviti ketahanan, pengambilan makanan yang sesuai selepas latihan membantu menyokong pemulihan tenaga.
Buah-buahan dan sayur-sayuran membekalkan vitamin, mineral serta pelbagai komponen pemakanan yang penting untuk kesihatan keseluruhan.
Tidur yang mencukupi turut memainkan peranan dalam proses pemulihan dan penyesuaian tubuh terhadap latihan.
Namun, pemakanan yang baik tidak menjamin seseorang bebas daripada rabdomiolisis.
Protein, vitamin atau produk antioksidan tidak boleh digunakan sebagai pengganti rawatan apabila terdapat kerosakan otot yang serius.
Begitu juga, pengambilan protein secara berlebihan tidak semestinya mempercepatkan pemulihan.
Pendekatan terbaik ialah pemakanan seimbang yang memenuhi keperluan individu, latihan berperingkat dan rehat mencukupi.
23. Bila Boleh Kembali Bersenam Selepas Rabdomiolisis?
Pemulihan rabdomiolisis berbeza antara individu.
Ada pesakit yang pulih dengan cepat selepas menerima rawatan awal.
Ada pula yang memerlukan masa lebih panjang kerana tahap kerosakan otot atau komplikasi yang dialami.
Keputusan untuk kembali bersenam tidak sepatutnya berdasarkan rasa sakit yang sudah hilang semata-mata.
Doktor mungkin perlu memastikan gejala telah reda, fungsi buah pinggang stabil dan bacaan ujian darah menunjukkan pemulihan yang memuaskan.
Aktiviti fizikal biasanya dimulakan semula secara berperingkat selepas mendapat kebenaran perubatan.
Latihan ringan boleh menjadi langkah awal sebelum meningkatkan intensiti.
Individu yang mengalami rabdomiolisis berulang mungkin memerlukan penilaian lanjut bagi mengenal pasti kemungkinan masalah metabolik atau genetik yang menjejaskan otot.
Perkara terpenting ialah mengelakkan kejadian berulang.
Jangan tergesa-gesa mengejar tahap prestasi lama sebelum tubuh benar-benar bersedia.
24. Adakah Berlari Maraton Masih Baik untuk Kesihatan?
Ya, aktiviti fizikal yang dilakukan dengan selamat dan mengikut kemampuan memberikan pelbagai manfaat kesihatan.
Senaman aerobik boleh meningkatkan kecergasan kardiovaskular, membantu mengawal tekanan darah dan menyokong kesihatan metabolik.
Bagi ramai individu, berlari juga membantu meningkatkan daya tahan dan kesejahteraan mental.
Namun, manfaat tersebut tidak bermaksud setiap orang perlu menyertai maraton.
Seseorang boleh mendapat manfaat besar daripada berjalan pantas, berjoging secara sederhana, berenang, berbasikal atau melakukan latihan kekuatan.
Senaman yang sesuai bergantung pada umur, tahap kecergasan, penyakit sedia ada serta matlamat individu.
Kajian tentang kecederaan buah pinggang selepas acara ketahanan menunjukkan bahawa perubahan sementara pada sesetengah penanda buah pinggang boleh berlaku selepas perlumbaan panjang.
Namun, perubahan sementara pada ujian darah tidak semestinya bermaksud seseorang mengalami kerosakan buah pinggang kekal.
Perkara yang penting ialah membezakan tindak balas fisiologi selepas senaman daripada kecederaan organ yang memerlukan rawatan.
Oleh itu, persoalannya bukan sama ada maraton baik atau buruk.
Persoalan yang lebih tepat ialah sama ada seseorang telah menyediakan tubuh dengan secukupnya untuk menghadapi cabaran tersebut.
25. Kesimpulan: Sakit Otot Bukan Sentiasa Tanda Senaman Berkesan
Sakit otot selepas bersenam merupakan pengalaman biasa, terutama apabila seseorang mencuba aktiviti baharu.
Dalam kebanyakan keadaan, kesakitan tersebut berkaitan dengan DOMS dan akan pulih apabila tubuh mendapat masa pemulihan.
Namun, sakit otot yang luar biasa tidak sepatutnya dianggap perkara kecil.
Rabdomiolisis berlaku apabila sel otot rosak dengan serius sehingga membebaskan kandungannya ke dalam aliran darah.
Protein myoglobin yang dilepaskan boleh menyumbang kepada kecederaan buah pinggang, terutama apabila disertai tekanan haba, kehilangan cecair dan gangguan peredaran darah.
Komplikasi lain seperti peningkatan kalium juga boleh menjejaskan fungsi jantung.
Kajian terkini menunjukkan bahawa rabdomiolisis akibat senaman memang boleh berlaku, termasuk selepas acara maraton, tetapi komplikasi serius tidak dialami oleh setiap pesakit.
Pengesanan awal dan rawatan yang sesuai memainkan peranan penting dalam mengurangkan risiko kerosakan organ.
Kita juga perlu meninggalkan tanggapan bahawa semakin sakit otot, semakin baik hasil senaman.
Tubuh menjadi lebih kuat bukan kerana dipaksa mengalami kesakitan melampau, tetapi kerana diberi rangsangan latihan yang sesuai dan peluang untuk menyesuaikan diri.
Senaman yang baik sepatutnya membina kekuatan tubuh, bukannya menyebabkan kerosakan organ.
Dengarlah isyarat badan, tingkatkan latihan secara berperingkat dan jangan abaikan tanda bahaya.
Kesihatan jangka panjang jauh lebih penting daripada satu rekod larian atau satu sesi senaman.
Rujukan Saintifik
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Signs and Symptoms of Rhabdomyolysis. Dikemas kini 28 Oktober 2026.
https://www.cdc.gov/niosh/rhabdo/signs-symptoms/ - CDC. Treatment of Rhabdomyolysis.
https://www.cdc.gov/niosh/rhabdo/treatment/ - CDC. Reducing Risk for Rhabdomyolysis.
https://www.cdc.gov/niosh/rhabdo/prevention/ - Rosenstock JL dan rakan-rakan (2026). Rhabdomyolysis and Acute Kidney Injury after the New York City Marathon. Nephron, 150(9), 583–590.
https://doi.org/10.1159/000552131 - Vangstad M dan rakan-rakan (2026). Exertional rhabdomyolysis: clinical features, management, complications and prediction of acute kidney injury. BMJ Open Sport & Exercise Medicine.
https://doi.org/10.1136/bmjsem-2026-003214 - McKenna ZJ dan rakan-rakan (2026). Kidney injury risk during prolonged endurance running: lessons from the field. Journal of Applied Physiology.
https://doi.org/10.1152/japplphysiol.01228.2025 - Cleveland Clinic. Delayed Onset Muscle Soreness (DOMS): What It Is & Treatment. Dikemas kini 19 Disember 2025.
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/delayed-onset-muscle-soreness - Wilderness Medical Society (2019). Clinical Practice Guidelines for the Management of Exercise-Associated Hyponatremia: 2019 Update.
https://doi.org/10.1016/j.wem.2019.11.003
Penafian: Artikel ini bertujuan memberikan pendidikan kesihatan dan bukan menggantikan diagnosis atau rawatan doktor. Sesiapa yang mengalami gejala mencurigakan selepas senaman berat perlu mendapatkan pemeriksaan perubatan segera.
vitamin.my — Perkongsian Ilmu Kesihatan Berasaskan Sains.
